11 november 2009

zelf maken: zeep

Zeepwinkels zijn hip. Alleen al hier in Den Haag kan ik zo drie winkels noemen - en dat zijn ze vast niet allemaal - die zeep in alle soorten, vormen en maten verkopen. Je ruikt deze winkels vaak al op afstand. Het zijn winkels om je in te verlekkeren en waar je altijd slaagt als je op zoek bent naar een kadootje. Mijn absolute favoriet is Lush, een hippe zaak waar ze de zeep met de hand maken en werken met biologische producten. Als ik er binnen ben krijg ik een soort waas voor mijn ogen en besef ik pas als ik buiten sta dat ik (weer) te veel geld heb uitgegeven.

Tijd voor een nieuwe uitdaging dus, want prutsen met huis-tuin-en-keukenproducten, dat kan ik ook! En met een eczeempatiënt in huis kan het nooit kwaad om een milde zeep zonder chemische toevoegingen voor het grijpen te hebben .

Wat heb je nodig?

230 ml water
650 gram olijfolie*
82 gram natriumhydroxide (ook bekend als - schrik niet - ontstopper)**

een lepel of staafmixer
een maatbeker
een pan
een keukenweegschaal
een mal



1. weeg de natriumhydroxide en het water af. Giet het (koude!) water bij de natriumhydroxide. Doe dit voorzichtig, want het is heftig spul; je wilt het niet op je huid of in je ogen krijgen! Ik heb het zelf buiten gedaan om geen nare dampen in te ademen. Het water wordt na toevoeging wit en behoorlijk heet! De in water opgeloste natriumhydroxide heet overigens natronloog.



2.laat de natronloog afkoelen tot ongeveer 50 graden. Verhit ondertussen de olijfolie tot ongeveer 50 graden. Ik heb zelf geen thermometer, dus ik heb een beetje gegokt. Het mislukt niet als je er wat naast zit, hooguit duurt het hele proces iets langer. De olie heeft de neiging veel sneller op te warmen dan de natronloog afkoelt, dus houd daar rekening mee.



3. Als beide substanties ongeveer 50 graden zijn kun je het mengen. Tijdens het roeren wordt het geheel steeds dikker en begint het 'zepiger' te ruiken. Als je met de lepel roert kan het wel een uur duren voor het dik genoeg is. Met de staafmixer schijnt dit een heel stuk sneller te gaan, maar dat heb ik niet geprobeerd.



4. Als de structuur zo dik is dat je er met een lepel strepen in kunt trekken dan is het klaar om in de mal gegoten te worden. Als je nog een extra geur wilt toevoegen is dit het moment. Ik heb één voorraadje zonder toevoeging gemaakt en één met wat druppels etherische rozemarijnolie. Als mal kun je siliconenvormpjes voor gebruiken, maar ik heb het in een tupperwarebakje en in een oud melkpak gedaan.



5. Laat de zeep een nachtje uitharden voor je het uit de mal haalt. Zodra de zeep uit de mal is kan het desgewenst in stukken gesneden worden.



6. Daarna moet het nog zo'n drie tot zes weken liggen om verder te laten rijpen. Je kunt 'm eerder gebruiken, maar dan is hij erg snel op!




* dit is het meest basic zeeprecept dat er bestaat, maar de mogelijkheden zijn oneindig. Elke vetsoort kan in principe gebruikt worden, van kokosolie tot cacaoboter en door het toevoegen van zout, kruiden, oliën en kleurstoffen kan je zelf zeepwinkeltje gaan spelen.

** ontstopper klinkt niet erg huidvriendelijk, maar door de chemische reactie tussen olie en de natronloog ontstaan zeep- en glycerinemoleculen. Van de ontstopper blijft dus niets over.

16 opmerkingen:

  1. veel over zeep maken op deze site:

    http://zeep.vanderleden.com/

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Klinkt leuk om eens te gaan doen, ik vond vroeger chemische proefjes ook altijd leuk om te doen.

    Waar haal je die natriumhydroxide vandaan?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. kruidvat huismerk gootsteen-ontstopper!

      Verwijderen
  3. O wacht, ik zie het al op de foto, inderdaad dus gewoon ontstopper, van het kruidvat! :-)

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Sjonge... heftig werkje hoor, met die ontstopper...

    Mag ik het (nog even) gewoon bij Lush houden? Dat is wel degelijk een favoriet! ;o)

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Ik ga het zeker een keer proberen. Dank voor het recept.

    BeantwoordenVerwijderen
  6. @jabevi: die kende ik nog niet, dank je wel!

    @Patrick: als je van chemische proefjes houdt dan zit je met ontstopper helemaal goed.

    @Mama Monique: met de juiste voorzorgsmaatregelen is het goed te doen hoor. En ik zag dat je op de Lush-site heel gedetailleerd de ingrediënten per zeep kunt vinden, dus binnenkort ga ik de Honey I washed the Kids proberen :-)

    @Petra: succes, ik ben benieuwd!

    BeantwoordenVerwijderen
  7. jah het is echt leuk om te doen...ook om als kadootje weg te geven eigengemaakte zeepje met lavendel uit eigen tuin :-)
    en met de staaf mixer gaat het echt enorm snel!!!

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Ik kwam via via op je blog en hij is direct gebookmarkd.
    De zeep heb ik van de week gemaakt en staat nu uit te harden. Kan bijna niet wachten om het te gebruiken.

    De tip vanuit mijn laboratorium ervaring is om eerst water in een kom te doen en dan pas de natriumhydroxide erbij te doen. Het voordeel is dat je de boel direct verdunt. Als er grote hoeveelheden ineens gemaakt worden is de ellende niet te overzien. (explosiegevaar).

    BeantwoordenVerwijderen
  9. @Janneke: ah, dat is een goede tip. Dat is het enige in het proces wat ik eng vind om met de kinderen te doen. Ik ben in november echter zo productief geweest dat het nog wel een paar maanden gaat duren voor ik door mijn voorraad heen ben...

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Ik wil nog wel even opmerken dat niet iedere "gootsteenontstopper" geschikt is hiervoor.
    Alleen het Kruidvat huismerk.
    In andere ontstoppers zitten ingredienten die niet goed zijn om zeep te maken.

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Ik heb je recept uitgeprobeert
    maar 650 gram olie???
    bij mij werd de zeep echter niet hard
    moet het geen ml zijn inplaats van gram?
    vond dat er teveel olie in moest
    daarna kon ik alles weggooien

    BeantwoordenVerwijderen
  12. @Anoniem: dat is inderdaad zonde, ik kan op afstand niet inschatten wat er mis is gegaan, maar als je twijfelt over de verhouding van de ingrediënten dan is dit een goede bron: http://zeep.vanderleden.com/calculator/

    Ook staat er op de rest van de site een hoop waardevolle informatie. Succes ermee.

    BeantwoordenVerwijderen
  13. heel leuk maar veel olijf olie maar toch gelukt het ruikt heerlijk ik heb er een ketting van gemaakt

    BeantwoordenVerwijderen
  14. Hee! Leuk, zelf zeep maken. Ik denk er al een tijdje over om het eens te proberen. Ben erg benieuwd hoe het jou bevallen is/bevalt?! Heb je hierna nog wel eens vaker zeep gemaakt? Groetjes, Marike

    BeantwoordenVerwijderen