Posts tonen met het label huishouden. Alle posts tonen
Posts tonen met het label huishouden. Alle posts tonen

17 april 2014

lifehacks

Vanaf mijn ziekbed (ik ben helaas al een paar dagen geveld door een hardnekkige griep) een kort, maar daarom niet minder waardevol postje. Vijfenveertig praktische voorbeelden - ik geeft toe: de één wat bruikbaarder dan de ander - om je leven wat eenvoudiger te maken. Op een simpele en vaak ook nog zuinige manier; precies zoals we dat hier graag zien.

Verwonder je hier. En als je ook zulke praktische voorbeelden hebt: deel het hier alsjeblieft!

04 maart 2014

40 zakken in 40 dagen

Ik ben niet praktiserend Katholiek, maar ik kwam laatst langs een blog waarin de schrijfster vertelde dat zij al een paar jaar achter elkaar de vastenperiode aangrijpt om haar huis te ontdoen van overbodige troep. Zij noemt de uitdaging "40 zakken in 40 dagen" maar neemt de interpretatie van het woord zak gelukkig erg ruim: iets in een boterhamzakje, een kast of in een doos opruimen telt ook.

Ik mag graag denken dat ik de troep na intensieve ontrommelsessies van de afgelopen jaren aardig onder controle heb, maar de waarheid is dat er ook regelmatig weer spullen mee naar binnen komen. Ik heb geen kantoor, dus voor mijn werk sjouw ik documenten en papierwerk mee. De kinderen groeien uit kleding en komen thuis met spullen van school. Knutselprojecten liggen verwaarloosd in een la. Tijdschriften slingeren rond. Enfin, er kan nog best wat gedaan worden aan het rommelvrij maken van huize Bewuste Eenvoud.

Met het voorjaar weer in zicht heb ik dringend behoefte aan een ruim en licht huis, dus ik heb zonder al te veel nadenken bedacht dat ik mee ga in de uitdaging. Iedere dag één plek aan kant maken in de periode van Aswoensdag (morgen dus) tot Pasen en, zoals dat hoort in de vastentijd, een vrije dag per week. Alhoewel dat bij mij niet noodzakelijkerwijs de zondag zal zijn.

De initiatiefneemster van deze 40 dagen-uitdaging heeft links op haar site naar een printbaar logboek en zelfs naar een stickervel waar je op iedere geslaagde dag een sticker mag plakken. Als dat geen motivatie is? Het wordt wat veel om iedere dag verslag uit te brengen van mijn vorderingen, maar als stok achter de deur zal ik foto's maken om in de loop van het proces een keer mijn voortgang te delen. Met de eerste geur van lente in de lucht krijg ik zin om aan de slag te gaan. Wie doet er mee?

over Katholiek gesproken: in dit schattige Brabantse kapelletje was ik afgelopen weekend

15 februari 2014

verandering

Er gebeurt momenteel veel in huize Bewuste Eenvoud. Zoveel dat het soms lastig is om in al het tumult het hoofd koel en het leven simpel te houden. Zo ben ik bij mijn broertje in Chicago geweest en zijn we serieus in de voorbereiding om een nieuw huis te kopen waar we onszelf, als het ons gegund is, de komende -tig jaar prettig zien wonen. Daarnaast heb ik nieuwe werkklussen erbij, zodat de werkweek wat rommeliger verloopt dan te doen gebruikelijk. Hoe bewaar je kalmte en overzicht in dit soort hectische tijden? Ik sta er niet om bekend Miss Zen zelve te zijn, maar ik heb in de loop der jaren wel wat trucs voor mezelf ontwikkeld om gestructureerd en rustig te blijven in periodes van drukte en verandering.

  • Het weekmenu in ere herstellen. Met een volle agenda en rommelige werkweken is het eerste wat er bij in dreigt te schieten het diner. Hoe verleidelijk is het om een pizza aan te laten rukken of een patatje te halen als je laat thuis komt en weinig in huis hebt? Maar om op de been te blijven is het belangrijk om gezond te blijven eten. Bovendien is het zonde om zuurverdiend geld meteen door te sluizen naar de snackbar of pizzakoerier, terwijl een thuis bereide maaltijd goedkoper en ook nog lekkerder is. Dus is het weekmenu weer terug van weggeweest, zodat we maar één keer boodschappen hoeven te doen. Per dag weten we wat er gekookt moet worden: in het weekend iets uitgebreider en op dagen dat we laat thuis zijn gezond maar vlug.
  • Maak een gewoonte van 'clean as you go', zodat rommel binnen aanvaardbare grenzen blijft zonder dat je er veel extra tijd aan kwijt bent. Direct na het eten afruimen, de trap afnemen met de vaatdoek die op weg is naar de wasmachine (die boven staat bij ons), met een schuursponsje de douche uitdoen tijdens het douchen. Ik heb nooit beweerd dat ik een huishoudelijk wonder ben, toch?
  • Laat de tv regelmatig uit. Na een lange werkdag geeft een tv alleen maar meer prikkels en zorgt er bovendien voor dat de interactie met andere gezinsleden minimaal is. Door een muziekje op te zetten in plaats van de tv wordt een goed gesprek of het lezen van een boek een stuk eenvoudiger.
  • Zet na werktijd de laptop, smartphone of wat er dan ook voor devices met internet in huis zijn uit, of zorg dat de 'pushfunctie' van de e-mail uit staat. Berichten die 's avonds binnenkomen staan er de volgende dag ook nog.
  • Blijf niet piekeren over wat je allemaal nog moet doen, maar maak afvinklijstjes met een planning. Als je hoofd te vol zit met dingen die nog moeten gebeuren dan kan dat je behoorlijk in de weg zitten (ik spreek uit ervaring). Ik maak er een gewoonte van een lijst te maken met dingen die ik nog moet doen met een datum waarvoor het gebeurd moet zijn en een vakje waarin ik kan afvinken. Alleen al het maken van zo'n lijstje zorgt dat ik het daarna kan loslaten. En het afvinken is iedere keer weer erg bevredigend.
  • Voer een ouderwets huisvrouwen-ritme in dat past bij je weekindeling. Vroeger was het maandag - wasdag, dinsdag - strijkdag, enzovoort. Bij mij ziet dat ritme er iets anders uit, afhankelijk van hoe vroeg ik de deur uit moet of hoe laat ik thuis ben, maar er is wel degelijk een ritme. Dat creëert overzicht en bovendien weet je wat je te doen staat en, belangrijker nog, wanneer het klaar is voor die dag.
  • Geef prioriteit aan yoga, meditatie of dagboek schrijven. Zorg dat je iedere dag even 100% tijd voor jezelf hebt. Al is het maar een kwartiertje.
Hebben jullie gouden tips om structuur in je leven en huishouden aan te brengen in tijden van drukte en verandering?

En tenslotte nog wat foto's van mijn tripje naar mijn broer die tegenwoordig downtown Chicago woont, alwaar het bitterkoud maar ongelofelijk mooi en gezellig was.




Selfies kunnen op deze manier best :-)




13 november 2013

gezond eten op een budget

We weten allemaal dat het voor onze gezondheid belangrijk is om vers te eten, schadelijke stoffen en sterk bewerkte producten te vermijden en dat we op zijn minst voorzichtig moeten zijn met genetisch gemodificeerd voedsel. Maar het is niet iedereen gegeven om de dagelijkse boodschappen in de biologische supermarkt te halen of, luxer nog, een biologisch pakket aan huis te laten bezorgen. Met een beperkt budget is het lastig om dagelijks vers en/of gifvrij te eten.

Jaren geleden werkte ik bij de sociale dienst in Den Haag. Armoede was daar aan de orde van de dag en ik hoorde regelmatig van de mensen dat zij nooit vers aten, simpelweg omdat een bloemkool duurder was dan een zak patat. De kinderen leerden daardoor ook niet om gezond voedsel te eten, te bereiden en te waarderen en een hopeloze cirkel van overgewicht, gezondheidsklachten en gebrek aan energie was geboren. Inmiddels zijn we ruim vijftien jaar verder en zie ik ook in mijn omgeving steeds vaker dat werkende mensen geen financiële ruimte meer hebben om consequent gezonde keuzes te maken. Welke strategie hanteer je als het gaat om het voorschotelen van gezonde voeding binnen een beperkt budget?

Ik zoek zelf ook nog steeds naar een goede balans, maar heb wat uitgangspunten voor onze bevoorrading geformuleerd waarmee ik denk de consumptie van schadelijke stoffen beperkt te houden (inderdaad, ik formuleer dit bewust heel voorzichtig, omdat ik nog regelmatig verrast wordt door zaken die bij nader inzien toch niet zo gezond zijn als ik aanvankelijk dacht...)
  • Sojamelk koop ik van Alpro of Provamel. Er zijn goedkopere alternatieven, maar deze twee merken bevatten geen genetisch gemodificeerde soja.
  • Granen koop ik meestal niet biologisch, maar altijd wel zo onbewerkt mogelijk: quinoa, zilvervliesrijst, boekweit, volkoren pasta. Vaak hebben ze goede bulkaanbiedingen bij de Turkse supermarkt, maar ik volg ook de aanbiedingen bij Ekoplaza. Als daar een aardige aanbieding is kies ik voor biologisch.
  • Groenten haal ik vaak bij de Lidl. Het aanbod van fluorescerende verpakkingen van zwaar bewerkt voedsel is schrikbarend maar de Lidl is wel een van mijn geheime wapens als het gaat om goedkope biologische groenten.
  • Bonen haal ik bij de biologische supermarkt. Iets duurder dan bij de Turkse supermarkt, maar nog altijd relatief voordelig en worden hier in huis in grote hoeveelheden gegeten als belangrijke proteïnebron.
  • De markt is een prima plek om voordelig en lokaal in te slaan. Dat maakt het overigens nog niet biologisch, dus enig kritisch nadenken is nog steeds geboden. Ik weet niet hoe het op andere markten is, maar hier in Den Haag moet je wel goed opletten of de kwaliteit nog zodanig is dat groenten en fruit een paar dagen mee gaan of dat het direct op moet. Meestal geldt: hoe lager de prijs, hoe dichter het bij de houdbaarheidsdatum zit. Dat weerhoudt me er overigens niet van om het aan te schaffen: fruit met een plekje verdwijnt in een smoothie en mijn weekmenu wordt aangepast aan de groenten die als eerste op moeten.
  • Ik heb altijd een voorraadje biologische diepvriesgroenten van de Albert Heijn. Het is niet hetzelfde als vers van het land, maar nog altijd een beter alternatief dan een pizza of patat.
  • Ik groei nog steeds wat potten met groenten. Mijn tuinseizoen is door een hardnekkig beestje dat mijn tuin over heeft genomen hopeloos mislukt (de taxuskever, iemand ervaring mee?), maar een paar potten met andijvie, sla en boerenkool doen het wel goed.
  • Foerageer: raap tamme kastanjes, leer welke paddenstoelen je kunt eten (en waar en hoe je deze mag plukken), kook met wilde kruiden en bladgroenten. Vooral gepofte kastanjes zijn hier op het moment een grote hit.
  • De volgende groenten hoeven niet per se biologisch gekocht te worden, omdat er weinig bestrijdingsmiddelen en kunstmest gebruikt worden bij de teelt: asperges, kool, suikermais (verse), aubergine, champignons, uien, erwten, (zoete) aardappelen en bananen.
  • Appels, druiven en aardbeien bevatten vaak wel residuen van bestrijdingsmiddelen. Ik kweek zelf druiven en aardbeien. Indien je ze niet biologisch koopt schijnt het te helpen ze even te laten weken in een oplossing van water met baking soda.
  • Vergeet trouwens ook niet wat je op je huid smeert: inmiddels zijn er ook voordeliger merken die crèmes, shampoos en lotions zonder toevoegingen als siliconen en parabenen verkopen.  
Ik ben benieuwd naar jullie strategieën om gezond en betaalbaar te eten!

geroosterde pompoen met boekweit en paddenstoelen
in knoflook roergebakken spruitjes met gepofte kastanje en " seitan bourguignon" 



09 oktober 2013

interview

Voor degenen die nog niet regelmatig even langswippen op Het Moederfront: deze week een interview met ondergetekende over mijn periode als (bijna) fulltime homemaker.

16 september 2013

huishouden versus homemaking

Er is geen goede Nederlandse vertaling van het mooie Engelse woord "homemaker". Huisvrouw (M/V) doet dit woord geen recht. Bovendien is het een begrip dat, zeker in Nederland, erg gedevalueerd is. Ik kom uit een generatie vrouwen die in theorie keuzevrijheid had om te gaan werken of thuis te zijn en te zorgen, mits er sprake is van een relatie met een werkende (en dus verdienende) partner. Ik zeg bewust in theorie, omdat de keuze om thuis te blijven om te zorgen, voor kinderen, een huishouden, een partner, er niet een is die zonder meer geaccepteerd wordt door de omgeving. Het heeft weinig status, het brengt geen brood op de plank en er komt bovendien nooit een eind aan. In een samenleving die hecht aan geld, materie en "de maatschappelijke ladder" wordt huisvrouwschap gewoonweg niet relevant gevonden.

Op dit moment zit ik "in between jobs" en ik heb mezelf voorgenomen om deze periode te wijden aan de edele kunst van homemaking: ik concentreer me op het creëren en onderhouden van een prettig en gezond thuis voor mijn gezin en mezelf. Dat omvat veel meer dan opruimen en schoonmaken - alhoewel dat nog steeds een aardig deel van de dag in beslag neemt. Het gaat over het organiseren en runnen van het huishouden. Het zo voordelig mogelijk inkopen van boodschappen en het op peil houden van de voorraden. Koken zonder kunstmatige toevoegingen, pakjes en zakjes. Het meegeven van een gezonde lunch naar school. Onderhouden van de (groenten)tuin.

Ik ben geen professioneel homemaker, maar ik kan er van genieten dat ik me een tijdje bewust kan concentreren op de overzichtelijke omgeving van mijn huis. Hoe kijk jij aan tegen de (vrije?) keuze om voor het huishouden te zorgen? Hoe kijkt je omgeving er tegenaan als je zelf bewust thuis blijft om voor het gezin en/of het huishouden te zorgen?

red beans & rice in wording

wintervoorraden aanleggen met de zomerse oogst

boekenkaft marathon aan het begin van het schooljaar

vers speltbrood uit de römertopf

werk in uitvoering: een plaid van grannysquares

gezond ontbijtje met havermout, verse frambozen en een beetje amandelpasta

verse groenten kopen op de markt

de ingrediënten voor deze week

eindelijk weer geroosterde pompoen!

salade van boekweit, paddestoelen en pompoen

09 september 2012

weekmenu en voorraadplanning

Morgen breekt de eerste schoolweek aan waarin alles weer terug is naar normaal: geen kinderen meer op kamp, beide ouders weer volop aan het werk, het normale lesrooster is van start. Dat betekent dat de boel in huize Bewuste Eenvoud weer strakker georganiseerd moet worden. De tijd van "even snel avondeten kopen" is voorlopig voorbij. Op voorstel van dochterlief wordt niet alleen het weekmenu nieuw leven in geblazen, maar introduceren we ook een pantryplanner. Dat is een mooi woord voor een voorraadbeheer lijst.

Met twee pubers in huis is bevoorrading een hele kunst. Waar tot vorig jaar mijn jongste keurig een ochtendsnack, beker drinken en lunchtrommel mee naar school nam, is er dit schooljaar veel veranderd. Als 'brugger' met onstuitbare honger die ook nog eens op onregelmatige tijden thuis komt moeten we een andere manier van bevoorrading invoeren. Boterhammen naar school komen als deegbal uit de zware schooltas en alleen een gevulde fruitschaal of een koekje na thuiskomst is niet voldoende om de Echte Trek te stillen. Nu de kinderen vaak zonder ons thuis zijn heb ik ook geen goed overzicht meer van wat er dringend aangevuld moet worden in termen van eten, drinken of toiletartikelen. Vandaar de pantryplanner als aanvulling op het weekmenu.

"A pantry is not a place, it's an attitude" las ik ooit ergens. En dat slaat de spijker wat mij betreft helemaal op zijn kop. Ik heb niet de luxe van een kelder of een grote voorraadkast, maar ook onder het bed, in de meterkast en in het gootsteenkastje kun je een aardige buffer aanleggen. Een pantryplanner is er om de bevoorrading op peil te houden en om je voor te bereiden op onverwachte gebeurtenissen, zoals mee-eters of situaties waarin je het huis niet uit kunt.
Een pantryplanner is een lijst die met de tijd evolueert. Naarmate je langer op deze wijze je voorraden structureert zul je steeds strategischer en voordeliger inkopen. Het is echter slim om niet te ingewikkeld te beginnen:

- Zorg dat er voor iedere geopende verpakking van een veelgebruikt product (denk: zilvervliesrijst, pasta, chocoladevlokken, pindakaas) een gesloten verpakking in de kast staat of in de vriezer ligt.

- Begin met het aanleggen van een voorraad voor ongeveer één week en oefen van daaruit met het uitbreiden van je lijst, voor zover je opslagruimte dat toelaat.

- Let op de houdbaarheidsdatum. Pantryplanning heeft alleen zin met producten die langere tijd houdbaar zijn, hetzij op de plank, hetzij in de vriezer of in een donkere, koele ruimte (uien, appels, aardappelen, en dergelijke).

- Wees kritisch: koop geen aanbiedingen die je eigenlijk toch niet snel gebruikt. Denk aan de blikken uit het kerstpakket die achterin het keukenkastje staan te verstoffen: alleen omdat ze goedkoop zijn ga je je niet opeens door een grote voorraad kersen op zware siroop heen eten.

- Leg de voorraadlijst op een centrale plek. Zodra een artikel uit de voorraad wordt geopend of gebruikt, wordt dit artikel op de lijst aangekruist. Dat vormt, samen met de verse ingrediënten voor je weekmenu, de basis voor je volgende boodschappenlijst.


De beginselen van het weekmenu:

- In het weekend wordt voor de komende vijf dagen een menu vastgesteld. Dit menu geldt uitsluitend als richtlijn voor de bevoorrading, dus vooraf staat niet in beton gegoten op welke dag welke maaltijd wordt gegeten. Wel is het handig om de meest bederfelijke ingrediënten als eerste op te maken.

- Pak eventueel de folders van je lokale supermarkt of groentenboer erbij om in je menu volop te profiteren van de aanbiedingen.

- In de menulijst houd je rekening met de afspraken van die week. Zo wordt op sportavond soep met brood of een ander snel maaltje gegeten (niet te zwaar op de maag) en op de avond dat ik voor het werk elders eet zorg ik dat er iets in huis is dat de kinderen zelf kunnen klaarmaken (denk: spaghetti, gepofte aardappel met diepvrieserwtjes, quiche)

- Het menu laat ruimte voor "hutsieflutsie": het opmaken van alle overgebleven ingrediënten in een creatief maal om te voorkomen dat vergeten/ongebruikte groenten bederven. Meestal is dit de dag voor er opnieuw ingekocht wordt.



28 februari 2012

druk bestaan, simpel leven

Regelmatig krijg ik de vraag: hoe lukt het je om je gezin, werk en sociale leven te combineren met het zo simpel mogelijk leven? Waar haal je de tijd vandaan om te tuinieren/elke dag te koken/eten te conserveren/je eigen huis schoon te houden/tweedehands te shoppen? Ik vind het lastig daar een eenduidig antwoord op te geven. Ten eerste is de manier waarop wij leven niet echt een blauwdruk of "best-practise" die zomaar overgenomen kan worden. Ten tweede is deze levenswijze voor ons zó vanzelfsprekend, dat ik er niet zo veel bij nadenk hoe ik het organiseer.

Simpel leven is een weg, geen bestemming. Bovendien heeft simpel leven niet één definitie, maar bijna zoveel definities als er mensen zijn. Waar de één ruimte ervaart door schulden af te lossen, heeft de ander baat bij het weg doen van de auto of bij het bereiden van alle maaltijden zonder toevoegingen uit pakjes of zakjes. Je kunt beginnen met je eigen brood bakken, alleen nog maar tweedehands kopen of door je huis en je agenda van zoveel mogelijk overbodige ballast te ontdoen. Iedereen maakt daarin zijn eigen keuzes en er is geen goed of fout.

Kijk ik naar mijn leven dan is dat voor een buitenstaander inderdaad hectisch: we werken beide vier dagen, hebben twee tienerkinderen, wonen in (een buitenwijk van) de stad en we hebben een tamelijk druk sociaal leven. Onze manier van eenvoudig leven is niet in beton gebeiteld; het verschilt per periode, soms per seizoen of zelfs per week. Binnen onze mogelijkheden doen we zoveel mogelijk zelf, maar als dat extra stress oplevert dan pakt die keuze ook weleens anders uit. Ik vind dat eenvoudig leven altijd te maken moet hebben met levenskwaliteit; als het een kwestie van "moeten" of juist van "niet meer mogen" wordt dan schiet het zijn doel voorbij. Eenvoudig leven mag niet bekenen dat je nooit meer een paar leuke schoenen kunt kopen, of met vriendinnen een roséetje kunt doen op een terras. De crux zit hem voor mij in het bewust maken van keuzes: als ik bewust de afweging maak om die schoenen te kopen of op het terras neer te strijken, dan geniet ik er ook voor de volle 100% van.

Afhankelijk van de levensfase waarin je verkeert zal eenvoudig leven er verschillend uit zien. Als je single bent maak je andere keuzes dan als onderdeel van een druk gezin. Ben je gepensioneerd dan heb je meer tijd om koopjes te vergelijken dan wanneer je het om je werk heen moet plannen. Woon je op het platteland dan heb je andere mogelijkheden dan in de stad, maar ook andere belemmeringen. Kortom, eenvoudig leven is nooit een "one size fits all", maar eerder maatwerk waarin je tijd, gezinssamenstelling, woonomgeving, portemonnee en persoonlijke voorkeuren altijd een rol zullen spelen. Dat neemt niet weg dat we op de weg die we ieder voor onszelf bewandelen, veel van elkaar kunnen leren en elkaar kunnen inspireren. Daarom ben ik ook zo blij dat er blogs bestaan!

Een paar dingen die mij helpen om eenvoudig te leven:

- Zorg dat je voorraden op orde zijn. Bonen, rijst, granen, kruiden, meel en een basisvoorraad diepvriesgroente en blikken met tomaten en dergelijke heb ik altijd in voldoende mate op voorraad. Zo staat niets me in de weg om zelf vanaf de basis een - vaak eenvoudige - maaltijd in elkaar te zetten. Ook van basis toiletartikelen koop ik meteen een voorraadje als er een goede aanbieding is.

- Hou je inkomsten en uitgaven nauwkeurig bij om grip te houden op je financiën. Wij gebruiken daarvoor al een paar jaar naar volle tevredenheid het gratis programma Winbank en kunnen zo precies zien hoe we er bij staan op het gebied van ons uitgavepatroon en spaartegoed. Het programma helpt ons bij het realiseren van onze ambitie om binnen nu en tien jaar financieel onafhankelijk te zijn (waarover ik binnenkort meer zal vertellen).

- Kook op voorraad in het weekend. Week en kook grotere hoeveelheden bonen in één keer. Verdeel ze direct in porties en bewaar ze in de koelkast of vries ze in. Maak grotere hoeveelheden van gerechten die je daarna ook als lunch mee naar het werk kunt nemen.

- Scheid je afval en recycle! Een kleine moeite en een grote bijdrage aan het milieu. Vraag je bij alles wat je weggooit af of het nog een functie kan dienen. Kan het gammele, roestige wasrek nog gebruikt worden om boontjes tegenop te laten klimmen in de tuin? Kan de kapotte stoel met een verfje en een ander stofje gepimpt worden voor de tienerkamer? Kan die pan met deuk en zonder handvatten nog als plantenbak dienen om een salade (cherrytomaatje, sla, bieslook) in te laten groeien?

- Houd een lijstje bij van spullen die je nodig hebt en die je mogelijk tegen komt op rommelmarkten. Denk daarbij ook vooruit aan verjaardagen, feestdagen of andere seizoenen. Door een lijstje bij te houden voorkom je het gevoel van "ik had iets nodig, maar wat ook alweer?" en het behoedt je voor impulsaankopen.

- Maak er een sport van zo min mogelijk energie te verbruiken en de water-, gas- en energierekening zo laag mogelijk te houden. Was op goedkope stroom, hang het daarna zoveel mogelijk aan de lijn te drogen (en was het niet als het niet echt nodig is!). Zet lampen uit als je niet in de betreffende ruimte bent. Zet de verwarming lager en maak er een gewoonte van met het gezin lekker op de bank onder een dekentje te kruipen. Pak wanneer maar mogelijk de fiets in plaats van de auto. Gebruik je oven efficiënt (voorverwarmen is écht niet nodig en meerdere dingen tegelijk bakken is met een beetje slim plannen geen probleem). Gebruik een ouderwets koffiezetapparaat in plaats van een Nespresso of Senseo en zet in één keer een grote pot in plaats van losse kopjes. Vang het eerste (koude) water van de douche op om later te gebruiken voor een handwasje of om de wc mee door te spoelen. Daag jezelf steeds opnieuw uit om de volgende energierekening lager te laten worden dan de vorige.

- Geniet van kleine dingen. Vrije tijd hoeft niet duur te zijn; het kan ook betekenen dat je bewust geniet van een boek lezen in het zonnetje, een rondje fietsen, een zonsondergang fotograferen, thuis koken voor vrienden. Vrije tijd hoeft niet groots en meeslepend te worden ingevuld om waardevol te zijn; aan het eind van je leven zul je je vooral de kleine, eenvoudige pareltjes herinneren die je leven de moeite waard maakten.

- Kijk goed waar je plezier in hebt: als je graag handwerkt, zeep maakt, tuiniert of repareert dan is dat een tijdsbesteding die prima binnen eenvoudig leven past. Maar leg het jezelf vooral niet op als je er een hekel aan hebt. Het spectrum van dingen die je kunt doen om je leven eenvoudiger te maken is eindeloos; pik eruit wat je past en zorg dat het je geen stress geeft, want dan schiet je je doel voorbij.




26 november 2011

doe het zelf

Als ik door de stad loop of reclames op tv zie dan valt het me op dat er ongelofelijk veel te koop is wat het dagelijks leven makkelijker en comfortabeler moet maken: stoomdrogers om de was kreukvrij uit de trommel te krijgen. Luxe koffieapparaten met ingebouwde tijdschakelaar zodat je na het ontwaken direct een dampende kop kunt nemen; met of zonder vers cappuccinoschuim. Robotmaaiers voor het gazon. Stoomreinigers om tijd te besparen op lastig schoonmaakwerk. Schoonmaakmiddelen voor wastafel, spiegel, vloer, toilet tegeltjes, hout en steen.

Ondanks al deze ondersteunende middelen hebben we het nog altijd drukker dan ooit en raken we steeds verder verwijderd van de praktische vaardigheden die voor onze oma's vanzelfsprekend waren. Dat geeft me een ongemakkelijk gevoel van afhankelijkheid; ik wil voor eenvoudige klusjes niet moeten leunen op dure en/of ingewikkelde apparaten of op betaalde diensten door anderen. Ik wil onafhankelijk zijn.

Tegelijkertijd ben ik ook zo'n werkende moeder die probeert de bordjes gezin, huishouden, werk en sociaal leven in de lucht te houden. Als ik hier zou beweren dat ik geen enkel beroep doe op ondersteunende apparaten of de inhuur van derden, dan zou ik liegen. Ik probeer alleen een gezonde balans te bewaren tussen mezelf handige vaardigheden aan leren en mijn toewijding zoeken tot techniek.

Zo heb ik gewoon, net als de meeste normale gezinnen, een wasmachine en een droger. De wasmachine draait alleen als de trommel helemaal vol zit en kleding niet meer door het te luchten fris te maken is. De droger probeer ik alleen maar te gebruiken als het niet anders kan; in de winter gebruiken we hem vaker dan in de zomermaanden. Ook een vaatwasser is een onontbeerlijk apparaat in ons huishouden en sinds ik gelezen heb dat dat qua energieverbruik niet veel scheelt met een handwasje voel ik me daar een stuk minder schuldig om. We hebben een doodnormale stofzuiger die naar tevredenheid werkt, een prima werkend strijkijzer (gewoon de was als het nog een tikje vochtig is strijken en het is zo gepiept). Ik heb geen ingewikkeld espresso of cappuccino-apparaat, maar een koffieautomaat de we voor 50 cent op de rommelmarkt hebben gekocht. Gewoon met zakjes, niet met cupjes of pads. Deze apparaten maken mijn leven comfortabel; ik heb geen behoefte aan duurder, luxer, glimmender of hipper.

Verder heb ik mezelf in de afgelopen jaren de nodige vaardigheden aangeleerd en is mijn lief gelukkig ontzettend handig als het op techniek aan komt. Niet alleen heeft ons dat in de loop der jaren veel geld bespaard, ook heeft het - zonder overdrijven - mijn leven verrijkt. Het heeft iets zinnelijks om zelf je brood te bakken, een meubel op te knappen of met de hand de badkamervloer te schrobben. Het gevoel van zelfstandigheid als iets uit je eigen handen is ontstaan is onbetaalbaar. Maar ook hier geldt dat onze tijd relatief schaars is en dat we dus iedere keer de afweging maken of we iets zelf doen, er een apparaat voor aanschaffen of het uitbesteden:

  • Het zelf repareren van fietsen, de auto en huishoudelijke apparaten is vrijwel altijd goedkoper dan het laten repareren of vervangen. Dat doen we dus meestal zelf.
  • Naaien van kleding is tijdsintensief, ik ben er niet goed in en stof is tamelijk duur, dus daar begin ik niet aan.
  • Breien en haken van mutsen, sjaals en leuke accessoires is een hobby en ik heb een tamelijk goedkope leverancier van materiaal, dus dat doe ik zelf.
  • Schilderen van de buitenboel kunnen we in principe zelf, maar omdat we het allebei eng vinden, zo op een wiebelige ladder, besteden we het uit.
  • Koken vanaf de basis zonder pakjes, zakjes of blikjes is gezonder - alhoewel niet altijd goedkoper - dus maak ik mijn sauzen en kruidenmixen zelf.
  • Haren knippen heb ik mezelf aangeleerd omdat dat al snel een paar tientjes per maand scheelt bij mijn mannen.
  • Ik heb mezelf in de loop der jaren een paar apparaten gegund die als luxe kunnen worden bestempeld, maar waar ik toch wel erg blij mee ben: mijn sojamelkmaker, een droger voor onder andere kruiden, groenten en fruit en een slowjuicer, waarmee ik gezonde sappen kan maken.
  • Behangen, de binnenboel schilderen, tegelen en plamuren nemen we zelf ter hand.
  • Een hogedrukreiniger lenen we ongeveer één keer per jaar van een buurman. Dat is veel te weinig om er zelf één aan te schaffen, maar voor het reinigen van ons terras vind ik het soms wel handig.
  • Sparen en beleggen zijn dingen waarbij we vooral op ons eigen gezonde verstand willen vertrouwen. Adviseurs en tussenpersonen hebben er een belang bij je producten aan te praten of bepaalde keuzes te laten maken. Er is veel informatie beschikbaar en aangezien we geen al te wilde beslissingen nemen kunnen we het heft op financieel vlak gewoon in eigen hand houden.
  • Wel heb ik het ongelofelijke geluk dat mijn vader deskundig is op het gebied van belastingen en daarom mijn aangiftes invult.
  • Er ligt in dit seizoen behoorlijk wat blad in de tuin, maar een bladblazer is volgens mij een volledig overbodig apparaat. Niets wat ik met een bezem, stoffer en blik niet voor elkaar krijg.
  • Zeep maken is leuk om te doen, maar ook tijdsintensief en een mooie natuurlijke zeep is in de winkel absoluut niet duur. Ik wissel het zelf maken en kopen dus af.
Hoe gaat dat bij jou? Heb jij apparaten die anderen als "luxe" zouden beschouwen, maar die voor jou je leven leuker of gemakkelijker maken? En doe je dingen zelf die "normale" mensen zouden uitbesteden?

19 november 2011

plannen

Het hoge woord is eruit; ik heb mijn ontslagverzoek ingediend en ik ben officieel begonnen op mijn nieuwe klus. Daarmee barst niet in één keer de rust los. Sterker nog: om mijn eigen bedrijfje op gang te helpen moet er van alles geregeld worden (denk: administratie, de nodige verzekeringen, mijn vervoer, het contract) én ik heb een opzegtermijn van een aantal weken bij mijn huidige werkgever.

De komende weken werk ik dus tijdelijk meer dan fulltime. En dat is niet erg, want mijn gezin steunt me hier meer dan 100% in. Maar het vraagt wel wat offers: een paar keer per week ben ik al weg voor de rest van het gezin opstaat. Voor huishoudelijke klussen doe ik een groter beroep op partner en kinderen. Jongste moet zelfstandig naar zijn sportclub op de (normaal vrije) woensdagmiddag. Het eten moet voorbereid worden, zodat ik het alleen nog maar hoef af te maken zodra ik binnen kom. En de boodschappen moeten stevig vooruit gepland worden om er niet halverwege de week achter te komen dat we door de voorraden heen zijn.

Uit ervaring weet ik dat drukke tijden vaak gelijk staan aan prijzige tijden. Te moe om te koken? Dan gaan we met ons vermoeide hoofd uit eten of laten iets bezorgen. Het huis een troep? We huren wel iemand in om het weer toonbaar te maken. Relatief weinig tijd voor de kinderen? We compenseren met kadootjes of prijzige uitstapjes. Geen tijd of energie om de feestdagen goed voor te bereiden? We gooien er wat extra geld tegenaan om te "ontzorgen". Dit keer ben ik me bewust van de valkuil. Mijn oplossing? Vooruit plannen.

Om dit in goede banen de leiden zit ik dus op zaterdagochtend alvast een menulijst te maken voor de komende werkweek. En mijn nieuwste ontdekking om iets meer structuur aan te brengen in de taakjes van de kinderen is My Jobchart, waar ze dagelijks op bij kunnen houden welke klusjes ze al gedaan hebben en wat ze nog moeten doen (en er nog punten mee kunnen verdienen ook...). Dit is geen tijd voor perfectionisme. Ik laat mijn eeuwige - en vruchteloze - streven om de perfecte moeder, partner en vriendin tegelijk te zijn los. Dan ziet het er maar een tijdje wat rommeliger uit in huis en dan draag ik maar een tijdje kleren die niet perse gestreken hoeven te worden (combinatie van meteen uit de wasmachine netjes ophangen en camoufleren met een colbert en een mooie sjaal doen wonderen!).

Ja, het wordt hectisch en ja, ik zal blij zijn als deze dubbele job tot een goed einde is gebracht, maar het verschil met de vorige keer toen ik in de ratrace zat is: ik weet nu zeker dat het tijdelijk is.

17 augustus 2011

het woensdagse weekmenu

Mijn jongste is deze week weer naar school en ik doe verwoede pogingen om wat structuur terug in het huishouden te krijgen. Na wekenlang uitslapende kinderen, vakantieactiviteiten, een huis vol vriendjes en logees is het behoorlijk rommelig geworden in huize Bewuste Eenvoud. Niet alleen qua spullen, maar ook qua planning en regels. Maar ik heb me voorgenomen de teugels vanaf deze week terug in handen te nemen, te beginnen met mijn wekelijkse boodschappenlijst.

Het moet maar eens afgelopen zijn met twee keer per week alleen een kopje soep of een boterham omdat de koelkast nét na sluitingstijd leeg blijkt. De Martha Stewart in mij is weer uit haar coma ontwaakt en gewapend met schoonmaakspul, een vuilniszak en praktische lijstjes ga ik als een witte tornado door het huis.


Ons weekmenu

Bloemkool-broccolischotel met tomaat en kokosmelk
*
Gierstsalade met gebakken zomergroenten (paprika, bleekselderij, courgette, aubergine, kappertjes, olijven)
*
Groene groentencurry met paksoi, snijbiet, spinazie en raapstelen (drie keer raden wat ik héél veel in de tuin heb...)
*
Rode bietenschotel met sojaroom en gebakken aardappeltjes
*
Courgettesoep met reuzencroutons




11 januari 2011

gereedschapskist van de consuminderaar

In de dikke twee jaar die wij als gezin aan het consuminderen zijn (ligt het aan mij of raakt het woord consuminderen een beetje uitgekauwd?), hebben we een aardige kist vol gereedschap verzameld. Een kist vol met tips, trucs en hulpmiddelen om ons leven eenvoudig en goedkoop te houden. Als we weleens een tijdje verslappen dan hoeven we maar een greep in de kist doen en dan komt ons zuinige leven vanzelf weer op de rails.

Wat zit er allemaal in die "gereedschapskist"? Laat ik eens een top tien maken van dingen die je er zoal tegen komt.

1. Bergruimte voor voorraden

De consuminderaar slaat toe wanneer dingen in de aanbieding zijn. Maarrrr....met beleid. Afgeprijsde kerststol is bijvoorbeeld geen artikel dat je in bulk inkoopt, maar dingen als rijst, meel en lang houdbare (soja)melk kunnen erg aantrekkelijk zijn. Daarvoor is bergruimte essentieel. En bergruimte gaat verder dan kastruimte alleen. Het is vooral een kwestie van creatief denken: de ruimte onder het bed, de ruimte achterin de kledingkast, de schuur, als je met deze bril op een wandelingetje door je huis maakt zie je opeens plenty mogelijkheden.

2. Plastic bakjes

Wij gooien zelden eten weg en ook kliekjes van anderen (meestal onze moeders) worden in dank aanvaard. Daarvoor hebben we wel een enorme hoeveelheid plastic bakjes nodig, waar de leftovers in bewaard en ingevroren kunnen worden. Op zondag kook ik vaak voor een paar dagen vooruit en ook dan komen de bakjes goed van pas. Zaken als bonen, bepaalde granen en seitan zijn redelijk wat werk om te bereiden, maar als je grote hoeveelheden tegelijk klaarmaakt, kun je het in porties invriezen. Zo heb je altijd een makkelijk maaltje voor het grijpen.

3. Systeem om inkomsten en uitgaven te bewaken

Het bijhouden van de inkomsten en uitgaven heeft mijn financiële leven drastisch veranderd. Inzicht in wat er in komt en wat er uit gaat opent je ogen voor waar je goed bezig bent en waar het geld je  portemonnee uit lekt. Zo waren tijdschriften in mijn geval ooit een stevige uitgavenpost, maar omdat het per aanschaf steeds kleine bedragen waren, viel dat niet zo op. Totdat je het maandbedrag een keer zwart op wit ziet staan. Sindsdien lees ik nog tijdschriften in de wachtkamer bij de fysiotherapeut of leen er een paar in de bibliotheek, maar aanschaffen heb ik na die schok wel afgeleerd.

4. Boodschappenlijstjes

Een doorgewinterde vrek gaat nooit boodschappen doen met een lege maag en gebruikt bovendien altijd een boodschappenlijstje. Het lijstje is mijn anker; het zorgt dat mijn basisvoorraden op orde blijven en dat ik gericht voor een paar avonden eten inkoop. Zonder het lijstje krijg ik ongewenste inspiratie; schaf ik ingrediënten een halve rijsttafel aan omdat de nasikruiden in de aanbieding zijn. Een boodschappenlijst behoed me voor al te spontane ingevingen. Alhoewel je die soms ook een beetje de ruimte moet geven, want dat geeft het leven jeu. Of jus.

5. Marktplaats en rommelmarkten

Bij iedere potentiële aanschaf vragen we ons af: kan het tweedehands? Zo ben ikop dit moment mijn slaapkamer aan het pimpen en heb ik in de afgelopen weken nachtkastjes en lampjes van Marktplaats gehaald. Alles zo goed als nieuw en reuze hip voor een luttele 25 euro in totaal. Verder gaan er maar weinig spullen naar het grof vuil; allereerst wordt geprobeerd om het via Marktplaats te slijten. Het is verbazingwekkend wat er allemaal nog via dat kanaal het huis heeft verlaten. Als het niets meer oplevert bied ik het zelfs regelmatig gratis aan. Heb ik weer iemand blij gemaakt en het spaart me een ritje naar de Kringloop of de afvalinzameling.

6. Een consuminder-netwerk

Ik heb vaak behoefte om gevoed, geïnspireerd of gestimuleerd te worden. In mijn omgeving ben ik de enige die op deze zuinige manier in het leven staat, dus dat voelt best weleens eenzaam en het stuit soms op onbegrip. Dan is het heerlijk om te weten dat er blogs bestaan, boeken over zuinig leven of tijdschriften als Genoeg waarmee ik even mijn batterij kan opladen.

7. Echt Gereedschap

De échte consuminderaar is nergens zonder écht gereedschap. Als iets stuk gaat, kun je het beter repareren dan vervangen. Soms kun je van twee tweedehands vondsten iets prachtigs nieuws creëren. Kadootjes kun je voordelig zelf maken. Breien, naaien en haken zijn erg bevredigende activiteiten waarmee je voordelig dingen kunt creëren die in de winkel niet te koop zijn. Ik heb in de afgelopen 15 jaar al een vermogen aan kapperskosten uitgespaard door mezelf aan te leren alle gezinsleden te knippen. Bij al deze dingen is goed gereedschap onmisbaar. De "hardware" lijkt soms een investering, maar die verdient zich, als het tenminste intensief wordt gebruikt, dubbel en dwars terug!

8. Informatie

Zonder toegang tot goede informatie is consuminderen erg lastig. Vragen als: waar vang je de meeste rente? Waar koop ik de goedkoopste groenten? Hoe zit het met aftrekposten, toeslagen, energieverbruik, risico's van beleggen, abonnementen, goedkope manieren om me te verplaatsen, noem maar op. Zonder gedegen onderzoek loop je een hoop geld mis. Internet is voor mij inmiddels een onmisbare informatiebron. Het kost soms wat tijd om uit te zoeken hoe je het goedkoopst uit bent, maar uiteindelijk levert het op.

9. Bibliotheekpas

Ongelofelijk dat het niet veel drukker is bij bibliotheken. Voor mij is het niets minder dan een schatkamer. Alle boeken die je kunt bedenken over alle denkbare onderwerpen zijn er te krijgen voor een schandalig laag bedrag per jaar. En voor de kinderen zelfs gratis. En ja, met de komst van het digitale boek krijgen bibliotheken het moeilijker, maar bij ons vormt de bieb ook een pleisterplaats voor cultuur: er zijn regelmatig lezingen, workshops en exposities die erg de moeite waard zijn. Ik heb er wel vertrouwen in dat de bieb een blijvertje is.

10. Een rem

De laatste is zeker geen onbelangrijke. Het is als consuminderaar niet altijd eenvoudig om maat te houden. Wanneer is iets nog zuinig en wanneer wordt het ronduit vrekkig? Wanneer schik je je teveel naar de prijs en doe je concessies aan kwaliteit? Een gezonde consuminderaar beschikt over een goed werkende rem. Soms is het even genoeg en mag je jezelf of een ander best verwennen. En dat hoeft niet altijd de hoofdprijs te kosten. Als je altijd op de zak van anderen in de kroeg staat, of uit zuinigheid nooit meer iets attents doet zoals een kaartje sturen of een bloemetje kado doen, dan gaat dat direct of indirect ten koste van je eigen levenskwaliteit. Het leven is er om van te genieten en sparen is geen doel op zich.

20 november 2010

financiële evolutie

Toen wij gingen samenwonen hadden we ieder ons eigen salaris en ieder onze eigen rekening. Om het huishouden op een eerlijke manier te financieren stortten we iedere maand een bedrag op de gezamenlijke huishoudrekening. Ik kan heel stoer zeggen dat dat naar rato van het inkomen ging, maar de werkelijkheid is dat we - ondanks totaal verschillende carrières - toevallig al jaren ongeveer hetzelfde verdienen.

Toen de kinderen kwamen besloten we allebei vier dagen te gaan werken. Er kwamen behoorlijk wat kosten bij aan kinderopvang, verzorging en energieverbruik, dus het was een goed moment om de financiële infrastructuur wat om te gooien. In plaats van de salarissen op de eigen rekening en een gezamenlijke huishoudpot, gingen de salarissen nu op één rekening en kregen we beiden "zakgeld".

Ik vermoed dat ik degene ben geweest die daar het meest aan moest wennen. Ik was gewend dat ik de enige was die mijn financiële gedrag kon inzien en nu voelde het erg "met de billen bloot". Elke onverantwoorde uitgave of miskoop was genadeloos door mijn lief terug te zien. Bovendien was het lastig om verrassingen voor elkaar te regelen; een etentje leek opeens een stuk minder romantisch als je de volgende dag beide kon zien wat het gekost had. Ook had ik moeite met het grijze gebied: als ik iets voor de kinderen kocht wat niet nodig maar wel érg leuk was, moest het dan van de huisrekening of van mijn eigen rekening? Met ons totaal verschillende uitgavenpatroon betekende het dat ik aan het eind van de maand steevast rood stond en niets spaarde, terwijl mijn lief iedere maand een substantieel deel van zijn maandbedrag naar zijn spaarrekening doorsluisde.

We kochten een huis, de kinderen werden groter, we gingen meer verdienen en al met al werd onze financiële huishouding - deels noodgedwongen - steeds volwassener. Vergeleken met onze "peers" gaven we niet overdreven veel geld uit - we hebben nooit veel gegeven om elektronica, luxe auto's of merkkleding. Maar ongemerkt was ons uitgavenpatroon toch één op één meegegroeid met ons salaris. En we hadden geen idee waar het geld bleef.

In de zomer van 2008 besloten we het roer om te gooien. Een belangrijke factor daarin was ons gedeelde enthousiasme over het boek Je geld of je leven van Hanneke van Veen en Rob van Eeden dat we mee hadden genomen op vakantie. Gek genoeg hadden we het boek een paar jaar eerder al eens geleend in de bibliotheek, maar toen waren onze geesten er kennelijk nog niet rijp voor. Nu raakte hun verhaal ons precies waar het pijn deed: de levensenergie die nodig was om de kost te verdienen was voor ons gevoel buitenproportioneel. Want je steekt niet alleen je gewerkte uren in je baan, maar ook je reistijd, aangepaste kleding, lapmiddelen om je huis op orde te houden, bezorgpizza's die je bestelt als je geen energie meer hebt om te koken, en noem maar op.

Ik heb toen gezocht naar een andere baan die een stuk minder betaalde, maar wel dichtbij huis was. Mijn lief heeft in dezelfde periode het aanbod dat hij had gekregen voor een nieuwe, nog drukkere baan, afgewezen. En de aankoop van een huis-in-het-bos waar we mee bezig waren hebben we afgeblazen. Wat zou er gebeuren als we gewoon eens écht gingen wonen in het huis waar we al jaren in sliepen? Wat nou als we het geld dat binnenkwam bewuster en zorgvuldiger uit zouden geven, zodat er gewoon minder van nodig was?

We werken nog steeds beide vier dagen, maar we houden van ons lagere inkomen fundamenteel meer over. We houden via Winbank (een echte aanrader!) zorgvuldig bij wat er in komt en wat er uit gaat, zodat we weten waar ons geld blijft. We gebruiken niet meer dan nodig, maar waken er sinds een paar maanden voor dat we onszelf geen plezier ontzeggen. In het begin was het vinden van een balans lastig: ik voelde me schuldig als ik teveel geld uitgaf aan eten, sociale evenementen of kadootjes. Daardoor ontnam ik mezelf plezier en werd geld uitgeven bijna een besmet iets.

Inmiddels heb ik er een iets betere modus in gevonden, alhoewel het nog steeds aandacht vergt. Veel boodschappen worden bij de Lidl gehaald, maar aan lekker brood en biologische producten geef ik graag meer uit. Waar vroeger elke sociale uitnodiging tot borrelen, eten en bioscoop zonder nadenken werd aangenomen wordt nu de afweging gemaakt: ga ik alleen omdat ik word uitgenodigd, of omdat ik mijn tijd graag op deze manier wil doorbrengen? En niet geven aan goede doelen is voor mij persoonlijk verkeerde zuinigheid.

Het is nog niet echt te zeggen hoe de volgende fases in onze financiële huishouding gaan verlopen. Ik wil over een paar jaar een keer een grote reis maken met onze kinderen. Ik zou over een tijd misschien kleiner en rustiger willen wonen, met meer ruimte om het huis (en kippen! Ik wil zó graag kippen!). Misschien willen we over een jaar of tien wel veel minder gaan werken, alhoewel ik nu nog heel veel voldoening aan mijn werk beleef. Boven alles besef ik dat we als gezin in een luxe situatie verkeren; we kunnen toe met veel minder dan wat we krijgen. En onze motivatie om zo te leven is niet omdat we bewust sparen voor een oude dag. Maar omdat we (eindelijk!) geleerd hebben om niet meer te gebruiken dan we nodig hebben en daar volop van te genieten.

18 augustus 2010

Chinese supermarkt

Vandaag heb ik weer eens een rondje Chinese supermarkt gemaakt. Ik was er al een tijd niet geweest, maar ik vind het altijd een geweldig uitje. Heerlijk om te mijmeren bij al die exotische ingrediënten die je niet in een normale supermarkt vindt (ben ik de enige die gek is op buitenlandse supermarkten? Tijdens mijn vakantie ben ik er niet weg te slaan!)

Wat me vanmiddag extra opviel was dat er veel ingrediënten te krijgen zijn die ik tot nu toe alleen in de biologische winkel dacht te kunnen krijgen, maar voor een fractie van de prijs! Tofu in alle denkbare varianten, een groot assortiment vegetarisch broodbeleg, gedroogde vruchten, noten en zaden, zeegroenten, glutenpoeder voor het zelf maken van seitan, kruiden, talloze soorten meel en rijst, noem maar op!

Het vereist wel even een kritische blik om te kijken of het artikel in kwestie niet boordevol kwalijke toevoegingen zit. Met name producten uit China willen nog weleens stijf staan van de foute E-nummers. Maar gewapend met mijn Wat zit er in mijn eten-gidsje kon ik in geval van twijfel een gezonde(re) afweging maken. Van de meeste artikelen hebben ze meerdere merken en het loont erg de moeite om even het etiket te lezen. Waar het ene merk van E-nummers aan elkaar hangt, is er bij de ander uitsluitend sprake van puur natuur. Gelukkig staat het er inmiddels in meerdere talen op (vaak naast Chinees ook in het Engels en soms in het Duits), zodat je een betere afweging kunt maken.

Uiteraard is het grootste verschil met de biologische winkel dat veel artikelen niet van biologische oorsprong zijn. Het blijft dus altijd belangrijk om je gezond verstand te gebruiken en te bedenken welke ingrediënten je alleen maar biologisch wilt hebben. Maar als je, zoals ik, voor elk "ingewikkeld ingrediënt" helemaal aangewezen bent op de biologische super, dan lopen de uitgaven aan boodschappen nogal op.

De vangst van vandaag:
  •  vegetarische beefjerky (op basis van paddestoelen, geen kunstmatige toevoegingen, 90 cent per zak!)
  • vegetarisch broodbeleg (biologisch!)
  • rozensiroop (vurige wens van dochterlief)
  • rauwe amandelen, zonnebloempitten en pompoenpitten
  • rode rijst
  • silken tofu (verder bijna nergens te krijgen en belangrijk bestanddeel van vega toetjes, zonder rare modificaties of iets dergelijks)
  • Chinese broccoli
  • sojabonen (zonder modificaties) voor mijn voorraad zelfgemaakte sojamelk/sojayoghurt
Overigens had ik een vergelijkbare ervaring in het klein al eens bij de Turkse supermarkt, maar de Chinese super blijkt helemáál een walhalla voor mensen die graag "moeilijk koken" (lees: geen pakjes of zakjes willen gebruiken).

13 juni 2010

relatiebeheer

De laatste tijd hebben we ons huis een beetje aan haar lot overgelaten. We hebben het allemaal druk gehad, waardoor het huis in de afgelopen weken meer op een pleisterplaats leek om even te eten en te slapen dan op een thuis. Dit weekend ben ik er amper geweest en toen ik vanmiddag weer voet over de drempel zette voelde ik het heel duidelijk: het is tijd voor wat relatiebeheer met mijn huis.

Het huis ademt een soort stil verwijt dat we er zelden zijn. De woonkamer, normaal het kloppend hart van onze woning, ligt er wat verwaarloosd bij omdat we er al een tijdje weinig gebruik van maken. De eetkamertafel is een rangeerterrein van werk- en studiespullen, omdat we daar onze tassen in- en ompakken tussen twee afspraken. Op zolder ligt een stevige stapel was op me te wachten. In de badkamer hangen de zwemspullen nog te drogen van een zwempartij van inmiddels een paar weken geleden.

Het is niet zozeer een puinhoop in huis, alhoewel het zeker een stuk netter kan. Het is meer dat mijn huis op dit moment voelt als een soort stationshal, waar passanten hooguit wat tijd doorbrengen bij een overstap en waar ze verder alleen maar gehaast doorheen lopen.

Dat je moet investeren in relaties is geen nieuws, maar dat dat ook geldt voor de relatie met je huis had ik me nooit zo gerealiseerd. Komende week heb ik als het goed is eindelijk mijn avonden vrij, waardoor ik wat grondiger kan opruimen en restylen. Een lekker fris tafelkleed en een verse bos bloemen op tafel, wat schone hoezen om de kussens op de bank, het winterse plaid vervangen door een zomers exemplaar, een lekker muziekje draaien. Het zijn geen grootse en meeslepende dingen, maar net als in de relatie met je naasten kunnen juist de kleine gebaren een groot verschil maken.

04 april 2010

zelf maken

Regelmatig krijg ik de vraag of het niet een hoop gedoe is om dingen zelf te maken of te kweken. Tijd is toch eigenlijk ook geld? En wat kost een brood of zeep of een pondje tomaten nou helemaal in de winkel? Waarom zou je dan gaan staan tobben met een hoop wieden en wateren of met losse ingrediënten en een boel opruimen achteraf? En inderdaad: zelf maken of opkweken kost tijd en is soms een hoop gedoe terwijl de eindproducten in de winkel best betaalbaar zijn. Toch doe ik het liefst zoveel mogelijk dingen zelf. Niet omdat ik graag moeilijk doe als het ook makkelijk kan, maar omdat ik er een goed gevoel van krijg om meerdere redenen.

Al decennia lang wordt het gezin of het huishouden vooral gezien als een economische consumptie-eenheid. Een unit waar je producten en diensten aan kwijt kunt zodat zij hun werkzame leven ononderbroken kunnen voortzetten. Snelle maaltijden uit pakjes en zakjes, boodschappen bezorgservice, strijkservice, kinderopvang, allerlei gemaksverschijnselen die er op geënt zijn ons leven zo gladjes mogelijk te laten verlopen. Als ik een sceptisch mens zou zijn, zou ik zeggen: puur zodat wij ongestoord geld kunnen blijven verdienen en dus óók weer uitgeven. Zo houdt het systeem zichzelf mooi in stand. Gelukkig ben ik geen sceptisch mens.

Maar wat gebeurt er als je het gezin niet ziet als een consumptie-eenheid maar als een productie-eenheid die grotendeels in staat is zijn eigen broek op te houden? Mijn lief is een kei in repareren. Het gebeurt zelden dat wij de hulp van deskundigen moeten inhuren als de ketel, de auto of de computer gebreken vertoont. Mij geeft het vanaf de bodem maken van dingen als brood, yoghurt, zeep of het zelf opkweken van groenten een zelfstandig en erg bevredigend gevoel. We zijn in relatief korte tijd zo ver van dit soort processen af komen te staan, terwijl het voor onze oma's en soms moeders nog vanzelfsprekend was om dingen "from scratch" te koken, te maken of te conserveren.

Door veel van deze vaardigheden te leren en te oefenen steek je de cyclus van werken-consumeren-werken een stok tussen de spaken: het geld dat je verdient is niet persé nodig om gemaksdiensten en -producten in te kopen zodat de consumptie-eenheid maar efficiënt blijft draaien. Je kunt het inzetten voor dingen die je écht belangrijk vindt. Bovendien kun je, als dat je wens is, met deze vaardigheden onder de knie zoeken naar een nieuwe balans tussen werken binnen- en buitenshuis.

Het geeft mij een heel puur en onafhankelijk gevoel om dit soort dingen te leren en te oefenen. Uiteraard met "luxe" zaken als een wasmachine, een magnetron of een broodbakmachine als welkome ondersteuning, maar toch. Je weet precies welke ingrediënten je voor je producten gebruikt (en dus ook dat er zeker niets schadelijks in zit!). Het scheelt verpakking en transport en is daarmee beter voor het milieu. Voor de meeste activiteiten geldt dat de benodigde materialen vaak al in huis zijn en dat de ingrediënten meestal weinig kosten.

Zelf maken is een concrete bezigheid die snel resultaat laat zien. Dat geeft me een erg bevredigend gevoel dat niet te vergelijken is met even snel naar de Albert Heijn fietsen voor een boodschap. Het zorgt voor aangename afwisseling met andere repeterende huishoudelijke klussen en, dit klinkt misschien wat pathetisch, het geeft me een gevoel van verbondenheid met alle andere mensen - of dit nu mijn oma's zijn of mensen uit minder gefortuneerde streken - die niet het gemak hebben van (of het geld hebben voor) de supermarkt om de hoek.

08 maart 2010

zelf maken: textiel- en luchtverfrisser

Ik probeer zo lang mogelijk te wachten met het wassen van kleding. Niet alleen scheelt dat een hoop energie, maar ook je kleding blijft op die manier langer mooi. Hoe zorgvuldig je ook wast, textiel knapt nu eenmaal niet op van veelvuldig en langdurig in een trommel ronddraaien. Soms is er echter meer voor nodig dan een paar uurtjes luchten om de boel weer fris te laten ruiken. En dan komt de textielverfrisser om de hoek.

Dat bracht me op het idee om op zoek te gaan naar alternatieve (en groene!) textielverfrissers. Een schone plantenspuit met een fijne nevelstand is een goede manier om zelfgemaakte verfrisser te verspreiden over het textiel.

Een paar recepten:

Textielverfrisser 1:
1 kop wasverzachter
1 kop witte azijn
2 kopjes (gedestilleerd) water

Textielverfrisser 2:
2 kopjes warm water
1/4 kopje wasverzachter
1 flinke eetlepel baking soda (zuiveringszout)

Textielverfrisser 3 (voor geurtjes aan tapijten e.d.)
Dit is een recept voor een droge verfrisser:
Meng twee kopjes baking soda met een theelepeltje essentiële olie naar keuze
Mix het met een vork goed door elkaar
Bewaar in een strooibus en laat een paar dagen staan voor het eerste gebruik
Gebruik: strooi op de plek naar keuze. Verdeel het goed over het textiel, laat een nachtje staan en zuig het daarna op met de stofzuiger.

Als luchtverfrisser kun je de volgende recepten gebruiken:

50 ml. gedistilleerd water
50 ml. alcohol (liefst wodka!)
25 druppels essentiële olie naar keuze (kan altijd iets sterker, afhankelijk van je voorkeur)
Goed schudden en vervolgens met de fijne vernevelaar los in de ruimte spuiten. Vermijd het spuiten op meubilair en kijk uit dat het niet in voedsel neerdaalt.

Andere ideeën:
- Druppel wat essentiële olie in water in een radiatorbakje en hang het aan je verwarming
- Leg wat watjes met geurolie op onopvallende plaatsen in huis
- Lepel een halve sinaasappel uit en sprenkel wat zout in de overgebleven schil. Schijnt wonderen te doen in het toilet (nog niet geprobeerd, dus ik kan dit nog niet bevestigen)

01 maart 2010

logboek

Ik ben nogal eens geneigd te tobben over wat ik allemaal verkeerd doe op milieu- en consumindergebied. Zo pak ik bij slecht weer vaak de auto naar mijn werk, gaat er wekelijks nog steeds veel plastic de deur uit en neem ik niet vaak de tijd om uit te puzzelen waar mijn boodschappen het goedkoopst zijn. Dus besloot ik een tijdje bij te houden wat ik allemaal wél goed doe. Een soort milieu- of consuminderlogboek om de moed er in te houden, zeg maar.

- ik sta op en was mijn gezicht met koud water. Voorheen deed ik dat met cleanser, tonic en weet ik wat allemaal voor spul, maar dat heb ik afgezworen. Als dagcrème smeer ik Weleda. Die is 100% natuurlijk, wordt niet op dieren getest en met aandacht voor fairtrade en duurzaamheid.

- ik maak een portie havermout met zelfgemaakte sojamelk. Ik zet meteen een verse portie sojabonen te weken voor een volgende voorraad. Door zelf sojamelk te maken spaar ik verpakking, transport én kosten. De bonen koop ik bij de biologische supermarkt.

- ik maak mijn lunch en die voor de kinderen klaar. We nemen ieder zelf een broodtrommel en (herbruikbaar) flesje drinken mee om afval te beperken (en kosten te sparen!). Ik gebruik regelmatig mijn bento en vul die met kliekjes van de vorige avond. Zo voorkom ik dat er eten wordt weggegooid.

- op het werk let ik er op dat ik geen plastic bekertjes gebruik, maar altijd mijn eigen mok. Als ik een keer toch een plastic bekertje krijg aangeboden omdat het niet anders kan, dan zorg ik dat ik hem kan hergebruiken.

- áls ik print dan doe ik dat altijd dubbelzijdig én met twee bladzijden per pagina. Zo print je op een A4tje in totaal vier pagina's. In elke e-mail die ik verstuur staat een disclaimer met de indringende vraag of het écht nodig is de mail uit te printen (desondanks zie ik tot mijn frustratie nog dagelijks mensen die wel alles afdrukken).

- ik zet de verwarming in mijn kantoor uit als ik er niet ben (de lichten hebben een bewegingssensor, dus daar hoef ik me sowieso geen zorgen om te maken). Thuis gaat de verwarming pas aan als we er 's avonds allemaal zijn. We zetten hem op 19 graden; daar ben ik inmiddels zo aan gewend, dat ik het bij andere mensen vaak erg warm vind. We zetten de verwarming al ver voor bedtijd lager.

- we scheiden al het afval: GFT, papier, plastic, glas. Voor het restafval hebben we nog maar een heel klein prullenbakje nodig, waarvoor we oude plastic zakjes (bijvoorbeeld waar het fruit uit de supermarkt in gewogen wordt) als vuilniszak gebruiken.

- 's avonds thuis koken we volgens ons woensdagse weekmenu, zodat we (meestal) precies afgepast de goede proviand in huis hebben en geen overbodige kilometers hoeven te maken voor extra inkopen. We nemen altijd onze eigen tassen mee om de boodschappen in te vervoeren. Ik kook vrijwel volledig vegetarisch (ook met zo min mogelijk zuivelproducten) om het milieu te sparen. In de loop der jaren heb ik menu's zodanig leren samenstellen dat niemand in huis het vlees echt mist. Alhoewel de mannen in mijn gezin af en toe wel een stukje worst bij de stamppot lusten. En dat maak ik dan ook gewoon voor ze klaar.

- de zeep die we gebruiken maak ik zelf; omdat er gegarandeerd geen chemische troep in zit, was ik er zonder problemen mijn gezicht mee.

- de was doe ik in de goedkope uren en met zelfgemaakt wasmiddel, wasnoten of een Ecoball.

- we zijn vrijwel volledig overgestapt op spaar- en ledlampen. We zetten ze pas aan, wanneer dat echt nodig is.

- we gooien vrijwel niets zomaar weg; alles wordt eerst bezien op Marktplaats-waarde en gaat anders naar de weggeefwinkel, Kringloop of Dress for Succes. Ook kopen we hoogstzelden iets nieuw: als we iets willen aanschaffen stellen we onszelf eerst indringend de vraag of we het écht nodig hebben en gaan dan bij Marktplaats en rommelmarkten kijken of we het tweedehands kunnen vinden. Door een dergelijke vertraging in te bouwen valt regelmatig de initiële behoefte al weg, dus dat is dubbel verdienen!

Het lijstje kan uiteraard nog véél langer en ik ben nog steeds aan het leren hoe het nog beter kan. Maar het overzicht geeft me desondanks het lekkere gevoel dat ik met de opeenstapeling van al die kleine beetjes toch al verschil kan maken.

17 februari 2010

het woensdagse weekmenu

Deze week ben ik veel van huis en dat is te merken aan het weekmenu. Van vrijdag tot zondag ben ik met mijn dochter in Londen, dus dan zit er niks anders op dan daar te eten in plaats van thuis (tja, het leven is niet altijd makkelijk). De enige dagen dat ik thuis ben om te koken zijn woensdag, donderdag en maandag. Dat klinkt als makkelijk en weinig boodschappen doen, maar dat klopt niet helemaal.

We hebben hier thuis de taken eerlijk verdeeld en daarbij is rekening gehouden met onze competenties. En met het gebrek daar aan. Zo ben ik erg slecht in klussen in huis, griezel ik van putjes ontstoppen en heb ik een blinde vlek voor stofzuigen. Mijn lief is hier gelukkig erg bedreven in, maarrrrr....mist de aanleg om te koken.

Het bereiden van een maaltijd is voor hem een ingewikkelde scheikundige proef, waarbij vage termen als "een snufje" of "een mespuntje" steevast voor lichte paniek zorgen. Zijn repertoire is dan ook beperkt en als ik een paar dagen weg ga, houd ik daar in mijn planning rekening mee door wat gemaksvoedsel in te slaan en een paar keer dubbele porties te koken en in te vriezen.

Weekmenu

Pittige Creoolse jambalaya met rijst, selderij en paprika, gesudderd in tomatenpuree
*
Gebakken aardappeltjes en kerriebloemkool met amandelen
*
Noodles met worteltjes, paksoy, shiitakes en broccoli, roergebakken in Thaise saus met een scheutje droge sherry
*
Macaroni met Italiaanse groenten en parmezaanse kaas

07 februari 2010

wassen en naaien

Vanochtend met buurvrouw M. naar de koopzondag in Loods 5 geweest. Een spannende exercitie voor iemand met een woon-tik als ik, maar ik had me voorgenomen om sterk te zijn en niks te kopen wat ik niet nodig had. Maar ja, mijn verjaardagsgeld klopte opdringerig in mijn portemonnee en dan kom je ook nog twee dingen tegen die erg appelleren aan mijn gekoesterde lifestyle.

Het eerste zijn de zogenaamde Ecoballs: herbruikbare wasballen, gevuld met natuurlijke mineralen die geen schadelijke stoffen in het oppervlakte water brengen en nog huidvriendelijk zouden zijn ook. Elke bal zou tot 150 wasbeurten meegaan. Dat vraagt om een experiment in huize Bewuste Eenvoud!



Het tweede is het boekje "Naaien Enzo - handwerken voor snelle Henkies", waarin waanzinnig hippe (en eenvoudige!) voorbeelden staan om zelf te breien, borduren, appliqueren, haken en naaien. Volgens mij onontbeerlijke vaardigheden voor de ambitieuze consuminderaar. Hoe meer we immers zelf kunnen maken, hoe minder we hoeven te kopen! Nu ben ik - afgezien van recht-toe recht-aan breien - een absolute nitwit op het gebied van handwerken en alleen van de voorkant van het boekje werd ik al erg blij. Toen de projecten in het boekje ook nog erg laagdrempelig bleken, belandde het boekje naast de Ecoballs in mijn boodschappenmandje. Mijn verjaardagsgeld is dus goed besteed aan twee duurzame investeringen (althans, dat hopen we dan maar).

Binnenkort dus in dit theater: een review van de Ecoball en de (hopelijk geslaagde) resultaten van de eerste zelfmaakprojecten.