eindelijk lente

Pas als het zover is merk je hoe je het gemist hebt: lente. De voortekenen waren er al eerder, maar vandaag met een overtuigend zonnetje en aangename temperatuur begint de tuin te exploderen. Krokussen, narcissen en allerlei ander lentespul beginnen zich van hun goede kant te laten zien en het bijenvolk begint ook alweer af en aan te vliegen. Helaas is ook de kever die vorig jaar, samen met zijn ondergrondse kinderen, mijn oogst volledig heeft geruïneerd weer gesignaleerd. Hij is er de reden van dat ik serieus overweeg om maar niet eens meer te beginnen aan groenten in mijn Vinextuin. 1-0 voor de destructieve kever.

In het kader van mijn 40 zakken in 40 dagen periode moeten vandaag de hedera en het reuzengras er flink aan geloven. Ik geef mijn snoeischaar de vrije hand en de berg met snoeiafval wordt steeds hoger. Als ik nog een paar uur zo door ga zit ik alleen vandaag al aan 10 zakken.

Wat doen jullie op deze eerste lentedag?

Als iemand een suggestie hoe dit kevertje heet en hoe ik hem zonder chemische troep voorgoed met zijn nageslacht kan laten verhuizen naar verre oorden hoor ik het graag!

seizoenen

Toen ik vanochtend de tuin in stapte rook het naar herfst. Een geur die aanzienlijk frisser en tintelender is dan de geur van lente of zomer. En opeens had ik een bestemming voor de rijpe pruimen uit de moestuin die ik cadeau heb gekregen: ik heb zin in chutney. Nog niet zozeer om het te eten - dat vraagt in mijn beleving om avonden waarop de regen tegen de ramen slaat - maar om het te maken. En dus ging ik aan de slag: appels in stukken, pruimen ontpitten, uien in ringen snijden en de specerijen bij elkaar zoeken. Inmiddels staat het geheel te pruttelen en ruik ik de verrukkelijke geuren tot in de tuin, waar ik met mijn laptop wat administratie aan het bijwerken ben.

Bijzonder eigenlijk, hoe de ontwikkelingen in de natuur je langzaam maar zeker voorbereiden op het volgende jaargetijde. Het verwerken van de oogst uit de tuin, de prachtige oranje pompoenen die opeens in volle glorie mijn oprit overnemen en over een paar weken onherroepelijk in mijn herfstige lievelingsgerecht verdwijnen (voor de nieuwsgierigen: risotto met geroosterde pompoen en salie. Héérlijk!). Alles staat uitbundig, rijp en sappig te zijn, maar de spinnewebben, de vochtiger ochtenden en het merkbaar kortere daglicht verraden dat de herfst niet ver weg is.

Vroeger had ik daar moeite mee, maar sinds ik tuinier ervaar ik de seizoenen een stuk bewuster en loopt mijn gemoedstoestand min of meer parallel. Na een uitbundige zomer waarin we veel op de buitenwereld gericht zijn geweest voel ik de fysieke behoefte om letterlijk en figuurlijk weer wat meer naar binnen te keren. En terwijl de bomen van kleur veranderen, verander ik mijn huis van een in- en uitloop zomerhuis naar een knus binnenhuis, met dekentjes op de bank, kaarsen en warme kleuren. In de winter koester ik me in een aanzienlijk kleinere wereld. De tuin is in rust en zelf ben ik ook meer verstild en naar binnen gekeerd. De winter is tijd voor lezen, denken en schrijven. En om me na een frisse wandeling te warmen aan een rijke stoofschotel die al uren staat te pruttelen. Maar zodra de eerste krokussen verschijnen en de natuur weer langzaam tot leven komt breek ik zelf ook weer een beetje open. Krijg ik behoefte aan actie en aan buitenlucht.

Vroeger waren de late lente en de zomer mijn lievelingsseizoenen, maar sinds ik besef en accepteer dat de natuur zijn eigen ritme heeft en heb ik er baat bij om daar naar te luisteren en er op mee te deinen. Nu heb ik geen lievelingsseizoen meer. Daarom kook ik bij de eerste herfstgeur in mijn korte broek en op teenslippers een flinke voorraad chutney. Kom maar op, ik ben er klaar voor. Maar of ik het volhou om de chutney met rust te laten tot de regen tegen de ramen slaat, daar sta ik met deze fantastische geuren niet voor in.

pruimenchutney met appel in wording; kijk voor recept en eindresultaat op http://miebeet.blogspot.nl/ 

mijn nazomertuin met rechts mijn buitenwerkplek

zaad perikelen

Het is je vast niet ontgaan dat er de vorige maand "gedoe" was over nieuwe Europese regelgeving over productie van en handel in zaden. De Europese Commissie gaat de toegang tot de Europese markt reguleren via een registratie per zaadsoort. Dit brengt de nodige kosten met zich mee en maakt het daarom erg lastig voor kleinere (biologische) boeren om mee te blijven spelen. Zij worden op deze manier langzaam maar zeker in de hoek van 'hobbyboeren' gedreven en tegelijkertijd geeft het de Monsanto's en Bayers van deze wereld nog meer ruimte en macht. Dat deze bedrijven niet alleen een groot deel van de zadenmarkt in handen hebben, maar ook pesticiden, genetisch gemodificeerde zaden en groeistoffen verkopen maakt het des te zorgwekkender. Het doel van deze regelgeving is namelijk de bevordering voedselveiligheid, door middel van overheidscontrole van boerderij tot vork. Maar is dat wat wij met zijn allen willen? Voedselveiligheid nastreven door genetisch gemodificeerd materiaal en het uitroeien van plagen door middel van pesticiden?

Juist de kleinere, biologische zaadproducenten hebben biodiversiteit hoog in het vaandel staan. En, zoals de meeste hobbytuinders ieder seizoen opnieuw ondervinden: juist diversiteit en het kweken van inheemse soorten maakt dat je de grond niet uitput, dat smaak en voedingswaarde optimaal zijn en je oogst niet ten onder gaat aan ziektes en plagen. Ik maak me grote zorgen als we straks zijn overgeleverd aan het industriële aanbod dat door bestraling en genetische manipulaties "ziektevrij" is gemaakt.

Maargoed, het was niet mijn bedoeling van dit stukje een politiek pamflet te maken. Het is hooguit een (oké, behoorlijk verontrustende) inleiding om iets te vertellen over het verschil tussen oude zaadvarianten (in het Engels prachtig 'heirloom', erfstuk, genoemd), hybride zaden en GGO zaden, waarbij de afkorting staat voor genetisch gemodificeerd organisme.

Oude, oorspronkelijke zaden
Dit zijn zaden met een geschiedenis. Ze zijn regelmatig al van voor de Tweede Wereldoorlog en net als een sterk familieverhaal van generatie op generatie over gegaan. Deze zaden worden op een natuurlijke manier gewonnen: van de mooie en smakelijke oogst wordt wat zaad bewaard voor eigen gebruik en geruild tegen andere zaden. Deze zaden zijn vaak niet gepatenteerd en in principe kun je, eenmaal de gelukkige eigenaar van de zaden van diverse oude soorten, ieder jaar opnieuw zaaien, oogsten en zaad winnen voor het seizoen erna.

Hybride zaden
Deze zijn ontstaan vanaf de jaren '50, vooral met als doel om bepaalde positieve eigenschappen te combineren en de productie te intensiveren. Deze zaden zijn, als je ze in een zakje koopt, herkenbaar aan de annotatie F1 bij de naam. Hybride veredeling werkt ongeveer zo: eigenschappen van twee families worden met elkaar gekruist. Zo worden van beide de positieve eigenschappen in het nieuwe hybride zaad gecombineerd en is het bijvoorbeeld resistent tegen bepaalde ziektes en groeit het ook nog eens erg snel.

In een (industriële) omgeving waarin de omstandigheden gelijk en controleerbaar zijn is het resultaat gelijkmatig. Maar ben je, zoals ik, iemand die tuiniert in de buitenlucht dan zijn deze omstandigheden en daarmee ook het resultaat onvoorspelbaar. Het is, met andere woorden, het jaar erna niet mogelijk om opnieuw een plant te groeien met dezelfde eigenschappen. Wil je het volgende jaar hetzelfde resultaat, dan moet je terug naar de winkel om hetzelfde F1-zaad te kopen, hetgeen vanuit het perspectief van de zaadhandel natuurlijk erg prettig is.

'GGO-'zaden
Bij genetisch gemodificeerde zaden hebben er aanpassingen plaatsgevonden op DNA-niveau, ofwel: het genetisch materiaal wordt op een manier gewijzigd die in de natuur niet voorkomt. Redenen hiervoor kunnen bijvoorbeeld zijn het uiterlijk, resistentie of voedingswaarde. Dit gebeurt pas sinds de jaren '90, maar de toepassingen zijn in een rap tempo toegenomen. Het gebruik van genetisch gemodificeerd materiaal is niet onomstreden: er is nog geen overtuigend wetenschappelijk bewijs dat het schadelijk zou zijn voor de gezondheid, maar de objectiviteit van de onderzoeken naar effecten van GGO wordt regelmatig in twijfel getrokken. In principe mag je geen zaad winnen van deze gewassen, omdat ze gepatenteerd zijn. Regelmatig zijn de zaden zodanig bewerkt dat ze überhaupt geen vruchtbaar zaad voortbrengen.

Het zou makkelijk zijn om te zeggen dat ik pertinent tegen GGO ben, maar de waarheid is dat ik het een erg lastig thema vind. Ik vermijd genetisch gemodificeerde zaden volledig door alleen biologische zaden te gebruiken. Ik ben erg tegen de macht die de grote, machtige partijen als Monsanto uitoefenen. Tegelijkertijd vind ik dat ik mijn ogen niet moet sluiten voor een groeiende wereldbevolking die ook duurzaam gevoed moet worden.

Mijn biologische groententuintje is een stukje luxe waarmee ik voor mijn gevoel bijdraag aan de gezondheid van mijn gezin en waar ik het milieu niet mee belast. Maar op mondiaal niveau is er gewoon niet genoeg ruimte om zelfs maar zo'n piepklein tuintje per gezin te onderhouden. Het vereist waarschijnlijk toch technologische oplossingen om iedereen gevoed te houden, maar of dat door middel van dat 'enge' GGO moet? Hoe denken jullie daar over?

mijn juni tuin

de vinex moestuin

Regelmatig schrijf ik iets over mijn moestuinperikelen en ik benadruk daarbij meestal dat ik heus een erg bescheiden huis-tuin-en-keuken-tuin heb. Ik denk dat het totaal hooguit zo'n 40 vierkante meter is, waarvan zeker de helft terras bestrijkt. Toch lukt het ieder jaar beter om een aardige voedselopbrengst uit de tuin te genereren. Met een beetje creativiteit, experimenteren en vooral veel blunderen heb ik inmiddels van het voorjaar tot diep in de herfst verse opbrengst uit de tuin. Ik heb wat foto's genomen van mijn vroege mei-tuin om te laten zien hoe dat ongeveer in zijn werk gaat.

 

Tussen de voordeur en het kippenhok, lekker warm tegen een muur, staan bakken met aardappelen, een framboos, en een perenboompje. Daarnaast heb ik op de oprit nog een grotere bak met frambozen en twee grote speciekuipen waarin een pruim en een appel groeien (niet op de foto te zien). De stokjes staan in de bakken om te voorkomen dat mijn brutale loslopende kippenkoppel de hele boel omploegt of de katten het als kattenbak gebruiken.

 

Tegen een zonnige muur hangt een heerlijke zoete, witte druif met een insectenhotel waar intensief gebruik van wordt gemaakt. De bijen vliegen af en aan en dichten hun kamertje in het hotel netjes af met een kleidekseltje.

 

Op een plekje met middagzon staat de saladbar-in-ontwikkeling in de koude bak. Ze kunnen best tegen wat kou, maar ik probeer op deze manier de slakken weg te houden bij mijn kwetsbare babyplantjes. Erachter in de border (op de foto niet te zien) staan een braam en een tayberry.





 

Zomaar een wild hoekje in de tuin met wat zuring, peterselie, wat ander bladspul, uien en vergeet-me-niet. Niet alles wat ik in mijn tuin heb is eetbaar. Een kwestie van goed onthouden én herkennen wat je waar neerzet.



Een ander hoekje in de tuin met een minivijver (een ingegraven rechthoekige speciekuip) om insecten en vogels te trekken. Rondom staan wat uitgebloeide narcissen, maar ook pastinaak en knoflook. Op de achtergrond nog te zien: de compostbak, gemaakt van een Ikea vuilnisbak.

Voor de compostbak staat een rode bes die al veelbelovend vol met bloemetjes hangt. Erachter nog net te zien: een oude stronk van een berk waar ik eetbare paddenstoelen op kweek.

 

Een totaal overzicht van mijn tuin, waar nog heel wat zanderige aarde op te zien is. Dit zal over een paar weken bijna volledig begroeid zijn (want ingezaaid met allerlei groenten en bladspul). Ik zorg wel altijd dat er wat zand zichtbaar blijft omdat daar een bepaald soort wilde bij in nestelt, en bijen zijn weer goed voor de bevruchting van mijn groenten en fruit.

 

Van dichterbij gefotografeerd: erwten die in wat wormcompost vanuit de koude grond zijn opgekweekt. Deze groeien over een paar weken tegen de wigwam van snoeihout aan omhoog. Het glazen potje rechts waar je net een glimps van opvangt dient als cloche die beschermt tegen slakkenvraat. Ook nog te zien de rabarber op de achtergrond die enorm hard is gegroeid in de afgelopen week en mijn hosta's die zich prachtig uitrollen en in het hoogseizoen de slakken afleiden van de planten die eigenlijk als mensenvoedsel bedoeld zijn.

 

 

Een hoekje met snijbiet dat tot diep in de herfst geplukt kan worden en steeds opnieuw aangroeit. Heerlijk om te roerbakken of als vulling van een omelet.

 

Een systeempje om te onthouden wat ik waar heb gezaaid. Het is een combinatie van stokjes die de contouren aangeven van een zaaibed en in het midden een beschilderde steen waar het gewas op staat geschreven. Zoals hier: meiraap.

 

Ik let een beetje op het microklimaat in mijn tuin, maar laat dat niet alles dicteren: in de zomer staat er drie meter hoog reuzengras aan de kopse kant van de tuin die ervoor zorgt dat de wind minder invloed heeft zodat alles minder snel uitdroogt. Op de zonnige plekken tegen de muur komen na de ijsheiligen warmteminnaars in potten, zoals tomaat, paprika en pepers. In de volle grond zaai ik in de vorm van een druppel omdat dat, zodra het volgroeid is, het meest natuurlijk over komt. Sommige combinaties van bladvormen werken heel goed en pas ik ieder jaar toe, maar mijn voornaamste vuistregel is dat wat ik het vaakst pluk, het meest in de buurt van de staptegels wordt gezaaid. Zo staat de snijbiet en de peterselie voor het grijpen, maar de pastinaak, knoflook en pompoen krijgen en plekje achteraf.



Ik hoop dat ik zo een beetje een beeld heb kunnen geven van mijn eetbare tuin. Niet dat ik de wijsheid in pacht heb, maar als een amateur als ik het kan, kan iedereen met een piepklein stukje buiten (en wat vallen en opstaan) een eigen mini-oogst verbouwen.

lentetje spelen

Vandaag had ik voor het eerst sinds maanden het gevoel dat het binnenkort toch echt weer lente wordt. Hier in de buurt van de kust was het weliswaar fris, maar er scheen wel een hoopgevend zonnetje. Een prachtige dag om de schade in de tuin op de nemen. De laatste sneeuw is nog maar net gesmolten en eerlijk gezegd is het een beetje een puinhoop van los blad, opgehoopte slierten reuzengras en veel muur dat op wonderbaarlijke wijze de winter altijd overleeft.

Djente en Nugget hebben hun eerste winterseizoen prima doorstaan. Voor een tropische kippensoort moet ik zeggen dat het echte bikkels zijn: zonder bijverwarming hebben ze de winter gewoon buiten doorgebracht. Nu staat het hok erg luw tegen een muur en heb ik nauwlettend in de gaten gehouden of er geen vorstschade ontstond aan hun kammen, maar ze bleken goed koubestendig. Alleen buiten lopen in de sneeuw vonden ze wat minder, dus bleven ze gezusterlijk voor de open deur van het hok naar buiten staren op de dagen dat er sneeuw lag.

Maar vandaag speelden we alvast lentetje en heb ik voor het eerst dit jaar de kippentractor weer in werking gezet. Vorig jaar heb ik in de zomer een inklapbare buitenren gekocht die eigenlijk bedoeld is voor konijnen en dergelijke. Maar daar hebben Djente en Nugget geen weet van (en ik kijk wel uit om ze dat te vertellen), dus op mooie dagen zetten we de ren op in de tuin en kunnen ze naar hartenlust scharrelen. Dat is niet alleen voor mijn Tokkies een lekker uitstapje, maar ze zijn ook nog eens erg efficiënt in het wieden van onkruid en het bemesten van de grond. In zo'n rommelige tuin die sinds oktober vorig jaar aan zijn lot overgelaten is, is er voor de dames genoeg te scharrelen. En zodra dit stukje tuin "schoon" is, schuiven we de tractor gewoon weer een stukje op.

Maar ook voor mij was er genoeg te doen. De tijd was aangebroken om de herfstframboos tot de grond weg te snoeien. Ook de zijtakken van de druif moeten eigenlijk nodig gebeuren, maar het gaat komende week vriezen dus dat durf ik nog niet zo goed aan. Het kippenhok kon, nu de dames zich er even niet mee bemoeiden, een grote beurt krijgen met een azijnoplossing en anti-bloedluis behandeling. En als we toch bezig zijn kan ik meteen wat dode slierten uit mijn hoge reuzengras halen. Ik wacht nog even met de dode stengels afknippen en verwijderen, want ze beschermen mijn huis tegen inkijk. Best prettig nu het nog steeds vrij vroeg donker is.

Tijdens het rommelen in de tuin is het duidelijk dat de lente in aankomst is. Een bosje sneeuwklokjes bleek enthousiast te bloeien in een vanuit het huis onzichtbaar hoekje van de tuin en de rabarber komt alweer bovengronds. Ook de knoppen op bomen en struiken beginnen weer duidelijk zichtbaar te worden.

Het stukje groen dat ik Mijn Tuin noem is hooguit 30 vierkante meter, maar op dagen als dit voel ik me tussen mijn kippen en mijn planten een heuse stadsboerin. En dat is een heerlijk gevoel, kan ik jullie verzekeren.



Nugget poseert




Werk aan de winkel voor de dames


 

sneeuwklokjes!



De rabarber komt weer bovengronds



In mijn aardappelbakken heb ik groenbemesters (winterrogge) geplant. De kippen zijn er gek op.

herfsttuin

Een heerlijke zonnige middag in de tuin, wat een kadootje! Je ziet en ruikt dat de herfst in aantocht is, maar tegelijkertijd is de tuin nog weelderig en groen. In onze wijk is veel bestrating en weinig groen. Ik kies er dus bewust voor om de boel niet al te strak te organiseren, om zo een veilig toevluchtsoord te zijn voor vogels en insecten. En dat ik niet al te georganiseerd van aard ben laat ik dan maar even buiten beschouwing.

De aardappelbakken heb ik ingezaaid met winterrogge; een groenbemester die ervoor gaat zorgen dat ik de bakken volgend jaar zonder problemen opnieuw kan gebruiken zonder ze helemaal van nieuwe aarde te voorzien. Verder heb ik wat winterpostelein ingezaaid tussen de tuintegels, nu ik officieel het laatste maaltje raapsteel heb verwerkt. Winteruien en knoflook zijn her en der door de tuin geplant, zodat ik aan het begin van volgend seizoen alvast een nieuwe voorraad heb. Ik ben niet al te grondig geweest met wieden, want mijn gevederde vriendinnen krijgen deze week eindelijk de langverwachte puppyren, waarmee ik ze als wandelende wiedmachines door de tuin kan verplaatsen.

Kip Nugget is niet nieuwsgierig , maar houdt alles wel goed in de gaten. Zeker als we aan haar plantenbakken zitten.

Tussen het weelderige groen stonden nog wat bollen knoflook. Voor we deze naar binnen halen mogen ze nog even naast de augurkenplant in de zon blijven drogen.

Deze tomaatjes gaan niet meer rijpen vermoed ik. Op zoek dan maar naar een lekker recept voor groene tomaten. Tot ik iets gevonden heb dat mijn goedkeuring kan wegdragen mogen ze nog even aan hun takje blijven hangen.

Tomaat en lavendel groeien naast elkaar in een plantvak op de zuidmuur....



...en trekken nog volop vliegverkeer.

Maar ook de herfstige, niet-gevleugelde collega is alweer actief.

Een niet-ingewijde zou dit hoekje chaotisch noemen. Ik noem het "natuurlijk" ;)

tuinseizoen

Vorig jaar had mijn tuin nog overwegend de kenmerken van een siertuin. Dit jaar heb ik voor het eerst groenten en kruiden de hoofdrol gegeven, niet alleen in mijn tuin, maar ook in de vierkante meterbak op mijn dakterras. Nu het hoogtepunt van het tuinseizoen voorbij is, is het tijd om eens te inventariseren welke lessen het eerste jaar groenten uit eigen huis-tuin-en-keuken-tuin me geleerd heeft.

• Ik moet voortaan minder eigenwijs zijn over wat wel en wat niet kan groeien in de volle grond van een oerhollandse tuin. Wel: uien, traditionele groenten als raapsteel, sla, bieten, pastinaken, kool, rabarber. Niet (of alleen onder speciale aangepaste omstandigheden): tomaat, komkommer, artisjok, aubergine. Ik las het keer op keer, maar kennelijk moest ik het eerst zelf ervaren voor ik het voldoende serieus nam. Mental note voor volgend jaar: richt je op planten die bewezen geschikt zijn voor dit klimaat. Op een zuidmuur deden de tomaten het overigens prima, dus dat wordt strategie voor de volgende keer.
• De vierkante meter bak is geschikt voor planten die niet diep wortelen, zoals pluksla en andere bladgroentes. Indien je dieper wortelende groenten wilt kweken kun je ervoor kiezen om twee bakken op elkaar te stapelen of het in diepere containers of bakken te planten. De oogst in mijn vierkante meter bak begon veelbelovend, maar uiteindelijk kregen een aantal planten het moeilijk vanwege het gebrek aan wortelruimte. Volgend jaar zet ik er een verdieping bovenop.
• Het blijft vooral in de hoogzomerperiode nodig om de bodemvruchtbaarheid te verhogen. Geel blad, rare dunne sprieterige groei, gebrek aan vruchtontwikkeling, het kan allemaal te maken hebben met te weinig voedingswaarde in de grond. Vooral vruchtgewassen zoals courgette kunnen heel gulzig zijn en vereisen gedurende het seizoen regelmatige bijvoeding, bijvoorbeeld in de vorm van (verdund!) bokashisap.
• Sommige dingen laten zich niet regisseren. Een droge periode afgewisseld met een paar weken van enorme regenbuien zorgen ervoor dat planten weinig weerbaar zijn. Op dat punt moet ik gewoon mijn verlies nemen.
• De bloei is dit jaar heel laat; een aantal tomatenplanten zit op dit moment nog volop in de bloemetjes. De vraag is of de vruchten zich nog tijdig ontwikkelen om in een salade of soep te verwerken. Dat neemt niet weg dat er genoeg recepten te vinden zijn om groene tomaten te verwerken tot een smakelijk gerecht.
• Ik ga me voor volgend jaar meer verdiepen in natuurlijke bestrijdingsmiddelen en combinatiebeplanting. Mijn mais is helemaal vergeven van de bladluis en daardoor een zielig rijtje schrompelige korreltjes. De slakken hebben zich flink uitgeleefd op het blad van mijn pompoenen en courgettes. Aan het begin van het seizoen verwijderde ik ze nog blijmoedig met de hand, maar toen de klad daar in kwam hebben de slakken van me gewonnen.
• Haal de aardappelen pas uit de containers als je ze wilt gaan eten. Onder de grond kun je ze gemakkelijker bewaren dan bovengronds in een emmer of iets dergelijks, ook al zet je ze donker en relatief koel weg.
• Laat van iedere succesvolle soort één exemplaar doorschieten zodat je zaad kunt winnen voor het volgende seizoen. Het is even werk, maar het scheelt geld en het is erg bevredigend om 100% eigen kweek te hebben. Leg wel goed vast welk zaad van welke soort je hebt geoogst, want onzorgvuldige administratie op dit punt wreekt zich in het volgende jaar (ik heb bijvoorbeeld geen flauw benul meer hoe de tomaten heten die het zo goed doen op de dak van het kippenhok).
• Met kruiden kun je bijna niet mis gaan. Het blijkt ongelofelijk simpel te zijn om een weelderige kruidentuin aan te leggen en bij te houden. Ze eisen weinig, zijn niet gevoelig voor beestjes of plagen en zijn overal voor te gebruiken.
• Vang regenwater op waar je maar kunt. Het relatief zachte water is uitstekend geschikt voor planten. Let wel op met water dat je vanaf je dak in de ton opvangt: hier zitten vaak resten van vogelpoep of bestanddelen van de dakbedekking in. Dat kun je op zich zonder problemen over de aarde gieten, maar liever niet over de vruchten.

Al met al ben ik redelijk tevreden met mijn eerste jaar groentetuinieren aan huis. Ik had een paar maaltjes heerlijk exclusieve aardappelen, regelmatig ging er een handje snijbiet door een roerbakschotel of een paar tomaatjes en pluksla in de salade. De frambozen bloeien inmiddels voor de tweede keer dus misschien volgt er nog een toegift over een paar weken. Boontjes en erwten hebben de pan nooit gehaald; tijdens het wieden een handje peulen doppen en de inhoud direct rauw opeten was te verleidelijk. De rode uien en knoflook liggen nog te drogen voor een langere houdbaarheid, maar zien er ongelofelijk lekker uit.

De fruitboompjes waren dit jaar een minder groot succes: de peer heeft de strenge vorst niet overleefd en de kers bleek een enorme luizenmagneet. Aan de appel hangt één schamel exemplaar die er bovendien niet al te florissant uit ziet. De pompoen staat nu volop in de grote donkergele bloemen, wat me rijkelijk laat lijkt om nog tot volwaardige pompoen uit te groeien. En een paar vergeten bietjes waren zo overwoekerd dat ze zich met moeite tot knolletjes met een doorsnee van zo'n 2 centimeter hebben ontwikkeld.

Nu is de tijd aangebroken om de uitgebloeide tomaten te verwijderen (voor de zekerheid niet bij de compost), de braam te stekken door middel van afleggen en zaden te winnen van de best geslaagde tomaten, sla en venkel. Deze week ga ik winterrogge halen om mijn aardappelcontainers mee te beplanten bij wijze van groenbemester. En vooral niet vergeten: te genieten van de laatzomerse oogst en van de kleuren van de vroege herfst.

Hoe is jullie tuinseizoen geweest dit jaar?

2x eten uit de tuin

thuis

Thuis komen na een vakantie (waarover later meer) in het heerlijkste weer van de wereld en in een groene, weelderige tuin. Mooier dan dit kan bijna niet.

beste resort ter wereld :)

het insectenhotel is bewoond en omgeven door druiven

mijn peper- en zoutstelletje wieden de borders

ooit als potplantje gekregen; inmiddels een enorme plant die me geen jaar in de steek laat

heerlijk geurende lavendelweelde, vol met bijen en hommels

juni tuin

Laten we eerlijk zijn, het weer is even niet wat we graag zouden willen zien. Maar groeizaam is het wel, dus de huis-tuin-en-keuken-tuin staat er mals en weelderig bij.

eetbare plantenbak met snijbiet, rode ui, koriander, rucola, raapsteel en Japanse salademix

prachtige erwten aan zelf gesprokkeld rijshout

alleen halen ze zelden de pan in huize Bewuste Eenvoud...er gaat niks boven snoep uit eigen tuin



het bloeiende mosterdzaad trekt nog volop nuttig vliegverkeer; zonde om al te plukken



maar dat wat uitgebloeid is, wordt meedogenloos geplukt: resultaat van een uurtje noeste arbeid

en natuurlijk mijn grote trots: puberkip Nugget met kersverse kam

en zus Djente die trots poseert om haar kam-in-wording te showen

operatie daktuin

De ijsheiligen zijn voorbij en ik ben helemáál niet ongeduldig (...), dus vandaag moest de daktuin in orde worden gemaakt. Er stond al een tijdje een lege vierkante meter tuin op me te wachten en ik had een voorraad compost, cocopeat en een enorme zak vermiculiet aangeschaft. De drie speciekuipen met aardperen die als windkering moeten gaan dienen zijn al een eindje op streek. Ik had mosterdzaad als mulch en groenbemester aangeplant en die is vandaag afgeknipt en ondergeschoffeld. Eén bak laat ik helemaal uit bloeien om mosterdzaad te winnen. Een klein voorraadje houd ik achter voor volgend jaar en voor de rest heb ik allerlei wilde fantasieën over de soorten mosterd die ik er van ga maken. Daar kom ik later ongetwijfeld nog op terug (ja, ook als het mislukt. Beloofd.)

Mijn dakterras is helemaal open en daarom is het er tamelijk onherbergzaam. Als het warm is, is het er meteen bloedheet en als het waait dan waai je volledig weg. Tuinieren op zo'n plek is - op zijn zachtst gezegd - een uitdaging. Bakken drogen uit van de hitte of de wind en de aan- en afvoer van water, compost en dat soort dingen is een heel gesjouw. Toch gaat het bloed waar het niet gaan kan en kan ik niet aanzien dat een paar vierkante meters buitenruimte onbenut blijven. En de plek lijkt, met de nodige maatregelen, perfect geschikt voor een vierkante metertuin. Mijn strategie:
- alleen "makkelijke" groenten kweken (geen verwend spul)
- niets zaaien wat te diep wortelt
- een goede mengeling van compost, cocopeat en vermiculiet als basis gebruiken (in de verhouding 1 op 1 op 1; in mijn geval ging er van alles 40 liter in)
- flink mulchen om verdamping te voorkomen

De opstartkosten van een vierkante meter tuin vallen me een beetje tegen. De bak kun je makkelijk zelf maken, maar je hebt toch hout, worteldoek en een mengsel van compost, vermiculiet en cocopeat nodig. De zaden had ik nog liggen van vorig jaar en deels geruild met een vriendin, dus dat kostte niets extra's. Alles bij elkaar heeft de bak - gok ik - zo'n 40 euro gekost. Dat haal je er, zelfs als alles voorspoedig gaat, niet direct in het eerste jaar aan opbrengst uit. Nu heb ik begrepen dat je het mengsel in het vervolg alleen maar hoeft aan te vullen met organisch materiaal, dus ik zie het als een meerjarige investering. Zie hieronder het voorlopige resultaat; ik ben benieuwd of het iets gaat opbrengen.

mijn geheugensteuntje

met het bloeiende mosterdzaad op de achtergrond

gelukkig inmiddels met een eigen watervoorziening. Scheelt veel emmers tegen de trap op sjouwen!

tutorial compost vuilnisbak

Een heerlijke vrije dag met - zowaar! - een zonnetje erbij. Tijd dus voor een eenvoudig doe-het-zelfproject.

Met grote hoeveelheden onkruid en kippenmest schieten mijn bescheiden compostoplossingen tekort: de wormen doen flink hun best, maar kunnen echt niet meer verwerken dan ze nu doen. Beide bokashi-emmers zitten binnen een mum van tijd vol. Op mijn verlanglijstje stond dus nog een compostbak voor in de tuin, zodat ik ter plekke groenafval uit de tuin en het mengsel van houtsnippers en kippenmest uit de ren kwijt kan. Omdat mijn tuin behoorlijk klein is, schiet een enorm compostvat uit het tuincentrum zijn doel voorbij. Bovendien vind ik die behoorlijk aan de prijs. Vandaag dus een tutorial: hoe maak ik van een vuilnisbak een compostbak?

Men neme:
- een vuilnisbak met deksel (afmeting naar keuze)
- een boormachine met vlinderboor (of vleugelboor...weet niet precies hoe zo'n ding heet)
- optioneel: wat bakstenen

* Boor in de bodem en de zijkanten flink wat gaten, zodat de lucht er goed doorheen kan

* Afhankelijk van je voorkeur kun je de compostbak op de grond zetten (of zelfs een klein stukje ingraven) of juist op een verhoging van bakstenen zetten voor extra luchtcirculatie. Ik heb de bak een klein stukje ingegraven, omdat ik graag wormen wil aantrekken om het composteerproces op gang te helpen.

* Vul de compostemmer met afwisselende lagen "groen" en "bruin" afval. Groen bestaat uit tuinafval, gras, blad, groenten- en fruitresten (ongekookt). Bruin bestaat uit papier (kranten), papiersnippers, karton en - in mijn geval - het afval uit de kippenren. Over de ideale verhoudingen tussen groen en bruin verschillen de opvattingen. Mijn ervaring is dat ongeveer 1 groen op 3 á 4 bruin prima werkt. Als het te droog wordt dan kun je er af en toe wat water bij gieten. Regelmatig doorroeren of keren versnelt het composteerproces.

En zo heb je voor een klein bedrag (of zelfs voor niks) een prima compostvat voor de bescheiden tuin.

en nog meer tuin

Ik weet het, het is een beetje veel tuin deze week. Maar ja, dat zondagochtendlicht he?