jarige kippen

Inmiddels mag ik mezelf alweer een jaar kippenhoedster noemen. Ik moet zeggen dat het zoveel gezelligheid en lol heeft gebracht dat ik ze voor geen goud meer zou willen missen. Hoe klein ze ook zijn, ze hebben een stevig karakter, zijn eigenwijs en nieuwsgierig en ontzettend sociaal.

Daarom vandaag: een ode aan mijn kippenkoppel.

"wat doeoeoeoeoeoe je?"

"Aan je plant gezeten? Moi?"

ik ben geen kip, ik ben een herfstframboos

onbeschaamde broedse taferelen

de onkruidbrigade

zoekplaatje

opgesloten in Kipcatraz

lentetje spelen

Vandaag had ik voor het eerst sinds maanden het gevoel dat het binnenkort toch echt weer lente wordt. Hier in de buurt van de kust was het weliswaar fris, maar er scheen wel een hoopgevend zonnetje. Een prachtige dag om de schade in de tuin op de nemen. De laatste sneeuw is nog maar net gesmolten en eerlijk gezegd is het een beetje een puinhoop van los blad, opgehoopte slierten reuzengras en veel muur dat op wonderbaarlijke wijze de winter altijd overleeft.

Djente en Nugget hebben hun eerste winterseizoen prima doorstaan. Voor een tropische kippensoort moet ik zeggen dat het echte bikkels zijn: zonder bijverwarming hebben ze de winter gewoon buiten doorgebracht. Nu staat het hok erg luw tegen een muur en heb ik nauwlettend in de gaten gehouden of er geen vorstschade ontstond aan hun kammen, maar ze bleken goed koubestendig. Alleen buiten lopen in de sneeuw vonden ze wat minder, dus bleven ze gezusterlijk voor de open deur van het hok naar buiten staren op de dagen dat er sneeuw lag.

Maar vandaag speelden we alvast lentetje en heb ik voor het eerst dit jaar de kippentractor weer in werking gezet. Vorig jaar heb ik in de zomer een inklapbare buitenren gekocht die eigenlijk bedoeld is voor konijnen en dergelijke. Maar daar hebben Djente en Nugget geen weet van (en ik kijk wel uit om ze dat te vertellen), dus op mooie dagen zetten we de ren op in de tuin en kunnen ze naar hartenlust scharrelen. Dat is niet alleen voor mijn Tokkies een lekker uitstapje, maar ze zijn ook nog eens erg efficiënt in het wieden van onkruid en het bemesten van de grond. In zo'n rommelige tuin die sinds oktober vorig jaar aan zijn lot overgelaten is, is er voor de dames genoeg te scharrelen. En zodra dit stukje tuin "schoon" is, schuiven we de tractor gewoon weer een stukje op.

Maar ook voor mij was er genoeg te doen. De tijd was aangebroken om de herfstframboos tot de grond weg te snoeien. Ook de zijtakken van de druif moeten eigenlijk nodig gebeuren, maar het gaat komende week vriezen dus dat durf ik nog niet zo goed aan. Het kippenhok kon, nu de dames zich er even niet mee bemoeiden, een grote beurt krijgen met een azijnoplossing en anti-bloedluis behandeling. En als we toch bezig zijn kan ik meteen wat dode slierten uit mijn hoge reuzengras halen. Ik wacht nog even met de dode stengels afknippen en verwijderen, want ze beschermen mijn huis tegen inkijk. Best prettig nu het nog steeds vrij vroeg donker is.

Tijdens het rommelen in de tuin is het duidelijk dat de lente in aankomst is. Een bosje sneeuwklokjes bleek enthousiast te bloeien in een vanuit het huis onzichtbaar hoekje van de tuin en de rabarber komt alweer bovengronds. Ook de knoppen op bomen en struiken beginnen weer duidelijk zichtbaar te worden.

Het stukje groen dat ik Mijn Tuin noem is hooguit 30 vierkante meter, maar op dagen als dit voel ik me tussen mijn kippen en mijn planten een heuse stadsboerin. En dat is een heerlijk gevoel, kan ik jullie verzekeren.



Nugget poseert




Werk aan de winkel voor de dames


 

sneeuwklokjes!



De rabarber komt weer bovengronds



In mijn aardappelbakken heb ik groenbemesters (winterrogge) geplant. De kippen zijn er gek op.

thuis

Thuis komen na een vakantie (waarover later meer) in het heerlijkste weer van de wereld en in een groene, weelderige tuin. Mooier dan dit kan bijna niet.

beste resort ter wereld :)

het insectenhotel is bewoond en omgeven door druiven

mijn peper- en zoutstelletje wieden de borders

ooit als potplantje gekregen; inmiddels een enorme plant die me geen jaar in de steek laat

heerlijk geurende lavendelweelde, vol met bijen en hommels

kippenperikelen

De afgelopen week was kip-technisch wat ingewikkeld. Al een tijdje hadden we het idee dat onze Nugget zich anders ontwikkelde dan zus Djente. Het gedrag werd wat dominanter, de kam en lellen groeiden aanzienlijk harder en de houding veranderde zichtbaar: hoofd rechtop, borst trots vooruit. En toen, nu een week geleden, hoorde ik tot mijn schrik een schorre "kukeleku". Niet veel harder dan het geluid van een forse krekel, maar wel duidelijk gearticuleerd.

De moed zakte me in de schoenen: een haan in een woonwijk, dat is geen goed idee. Nu is het nog bescheiden, maar het is ook nog maar een puberkuiken van drie maanden. Het belooft weinig goeds. Na die eerste keer lag ik iedere ochtend met gespitste oren te luisteren of Nugget opnieuw van zich liet horen, maar er gebeurde een aantal dagen niets meer. Ik dacht bijna dat ik me vergist had, tot ik woensdagochtend een paar uur thuis werkte en warempel: een paar keer achter elkaar kwam er wederom onmiskenbaar gekraai uit de ren. Het was niet te negeren; hier moest iets gebeuren.

Ondanks een tegensputterende zoon, die het stel hartstochtelijk verzorgt en beschermt alsof hij de kippen zelf heeft uitgebroed, besloot ik de fokker een mail te sturen: onze Nugget lijkt te kraaien, zou het misschien toch per ongeluk om een haan kunnen gaan? De fokker concludeerde droogjes dat "kraaien nooit een goed teken is voor een hen" en nodigde ons uit om met de chicks langs te komen. Een paar ingewikkelde dagen volgden: zoonlief is inmiddels zo aan beide kippen gehecht dat hij ontzettend verdrietig was bij het idee dat we één van de twee zouden moeten missen. Ook al zag hij dat er geen andere mogelijkheid was: als buren last zouden krijgen van het onherroepelijk luider wordende gekraai in de komende maanden, dan was er geen andere mogelijkheid. Dan maar beter snel het jonge haantje omruilen, zodat hij nog kon wennen aan een toompje kippen voor hij helemaal geslachtsrijp zou zijn. We spraken met de fokker af om op zondagochtend vroeg langs te komen met beide exemplaren en dan konden we Nugget inwisselen voor een meisje.

Zaterdag was een rare dag. Zoonlief legde elke beweging van Nugget nauwgezet vast met de camera, in de wetenschap dat het afscheid naderde. Beide kippen werden flink door hem in de watten gelegd met meelwormpjes, erwtjes uit eigen tuin en een sprankelend schoon hok. Een slechte nacht volgde, maar hij vermande zich dapper en vanochtend waren we allebei al vroeg uit de veren om het gevogelte in een reismand te stoppen en richting fokker te rijden.

In de auto spraken we elkaar moed in dat de nieuwe kip (die Popcorn zou gaan heten) vast ook een hele goede vriendin voor Djente zou worden en dat Nugget een mooi leven tegemoet zou gaan als fokhaantje van een heleboel charmante kippen. We hadden hem toch maar opgevoed tot een mooi, gezond en sociaal dier. Iets om trots op te zijn. Afscheid nemen doet pijn, maar we besloten dat het beter was om dankbaar te zijn voor de mooie weken die we met elkaar hadden gehad.

De fokker trok bij het zien van Nugget zwijgend zijn wenkbrauwen op en hield hem onderzoekend ondersteboven. De hals werd nageplozen, Nugget werd van alle kanten bekeken, betast en nogmaals omgekeerd. "Dit is geen haan, het is een kip," concludeerde de fokker. "Heel soms komt het voor dat in een toompje waar geen haan bij is, één van de kippen hanengedrag gaat vertonen. Het is erg zeldzaam, maar gaat meestal vanzelf over als ze gaan leggen. Zo te voelen zal dat hooguit nog een maandje duren". Dat hebben wij weer: een gender-onzekere kip die zich als haan presenteert. Heel modern.

Opgelucht stopten we beide kippen weer in de reismand. De hanige dame loopt nu weer tevreden kakelend met haar zuster door de tuin te scharrelen en wij zijn nog steeds aan het bijkomen van het hachelijke kippenavontuur.

samen in de reismand

lekkere hapjes uit het handje

juni tuin

Laten we eerlijk zijn, het weer is even niet wat we graag zouden willen zien. Maar groeizaam is het wel, dus de huis-tuin-en-keuken-tuin staat er mals en weelderig bij.

eetbare plantenbak met snijbiet, rode ui, koriander, rucola, raapsteel en Japanse salademix

prachtige erwten aan zelf gesprokkeld rijshout

alleen halen ze zelden de pan in huize Bewuste Eenvoud...er gaat niks boven snoep uit eigen tuin



het bloeiende mosterdzaad trekt nog volop nuttig vliegverkeer; zonde om al te plukken



maar dat wat uitgebloeid is, wordt meedogenloos geplukt: resultaat van een uurtje noeste arbeid

en natuurlijk mijn grote trots: puberkip Nugget met kersverse kam

en zus Djente die trots poseert om haar kam-in-wording te showen

kippen update

Djente en Nugget wonen inmiddels alweer drie weken bij ons en we hebben samen al aardig onze routine gevonden. Tijd voor een update over onze peuterkippen!
De dames slapen nog steeds 's nachts in een klein hok in de garage. Als de zon 's avonds onder gaat zitten ze al klaar om over te stappen in het nachthokje. Het lijkt er op dat de dames dit ritueel wel prettig vinden, dus ik denk dat ik ze maar tot na de ijsheiligen binnen laat slapen. In de ochtend zitten ze meestal al klaar om naar buiten te gaan, maar soms zitten ze nog zo lekker tegen elkaar aan dat ik het kleine hok maar in het grote zet om ze langzaam wakker te laten worden. Het is uiteindelijk niet hun probleem dat ik zo nodig de deur uit moet, dus ze mogen lekker uitslapen.

Mogen we écht niet naar binnen?

Op de dagen dat ik thuis ben of vroeg klaar ben met werken zet ik een stuk van de tuin af en kunnen ze lekker rond scharrelen. Ze pikken wat onkruid weg of gaan achter een mier of een vliegje aan, maar verder zijn ze nog niet zo geïnteresseerd in het verkennen van de hele ruimte. Ze hebben nog geen idee dat ze kunnen vliegen, dus de afzetting is niet hoger dan een halve meter. Meestal willen ze na een minuutje of twintig weer graag naar binnen en gaan ze zelf in de ren op stok om een tukje te doen.

moe van het buitenspelen

De dames eten nog steeds voornamelijk kuikenmeel. Ze pikken al wel wat graan en groen maar eten het nog niet helemaal op. Het zijn natuurlijk ook nog kuikens van een week of zeven, dus dat komt over een paar weken vanzelf. Wel zijn ze verslingerd aan de kippensnoepjes. Ik probeer ze niet teveel te verwennen, maar vind het stiekem erg gezellig als ze lekker bij me komen zitten op zoek naar iets lekkers. Maar ook zonder snoepjes zijn ze zo tam dat ze nooit ver bij je uit de buurt gaan. Sterker nog: je moet soms uitkijken niet over ze te struikelen.

wie loopt nou wie in de weg?

Het weer zit niet mee sinds we de dames heben, maar ze lijken weinig last te hebben van kou of nattigheid, alhoewel ze liever in de ren blijven als het regent (en geef ze eens ongelijk). Zodra de zon schijnt - wat in de afgelopen drie weken maar twee keer is voorgekomen - begint het grote genieten en gaan de dames  uitgebreid zonnebaden in een warm en luw hoekje.

Djente in bikini

Hebben ze dan helemaal geen nadelen? Jazeker wel. Kippen zijn niet zindelijk en laten overal poep achter als ze loslopen. Ze maken een grote puinhoop van hun huis en de omgeving er omheen; overal liggen houtsnippers, ze gaan in hun voerbak zitten en gooien een hoop troep in de waterbak. Ze kletsen je de oren van het hoofd, behalve als ze slapen. En ze kunnen je ontzettend voor de voeten lopen. Maar boven alles zijn ze ontzettend gezellig en kan ik echt genieten als ik met een kopje koffie tussen de los rondscharrelende dames zit.

kippen

Al jaren droom ik ervan ergens te wonen waar ik kippen kan houden. Maar ik woon, zoals bekend, in een Vinexwijk in Den Haag en heb een bescheiden tuin, die bovendien aan de straatkant ligt en niet afgesloten kan worden. Mijn kippendroom is dus iets voor later, als de kinderen studeren en wij meer buiten de stad en in het groen willen gaan wonen.

Toch kruipt het bloed waar het niet gaan kan. Naarmate ik meer las over het op een diervriendelijke manier houden van kippen, het gedrag van verschillende soorten kippen en over de mogelijkheden om kippen in een stedelijke omgeving te houden begon ik voorzichtig hoop te krijgen dat mijn droom al eerder gerealiseerd kan worden.

Het houden van kippen heeft meerdere voordelen. Het meest voor de hand liggende is dat ze eieren leggen. Ik eet zelf in principe alleen plantaardig, maar eieren die van kippen komen die lekker en verantwoord eten en op een prettige manier leven, daar zou ik incidenteel een uitzondering voor maken. Daarnaast zijn kippen levende gft-verwerkers: ze zijn dol op groenresten, ze helpen je tuin onkruidvrij houden en helpen je als bonus ook nog eens effectief van je slakkenprobleem af. De mest die je daarvoor terugkrijgt bevat veel stikstof, fosfor en kalium, wat belangrijke voedingselementen voor planten zijn. Het moet wel eerst composteren, want verse kippenmest is (afgezien van wat losse hoopjes die ze tijdens het scharrelen in de tuin laten vallen) een beetje too much voor planten. Daarnaast zijn kippen gewoon ontzettend leuke dieren. Ze zijn eigenwijs, gezellig, hebben allemaal een heel eigen karakter en ze zijn ontzettend nieuwsgierig.

En toen las ik een paar weken geleden iets over Seramakippen: de kleinste soort krielkip die er bestaat (de grootste hennetjes zijn rond de 500 gram) en die bovendien weinig geluid maakt, heel sociaal is en graag in de buurt van mensen is. Om een lang verhaal kort te maken: sinds een week ben ik de gelukkige adoptiemoeder van Djente en Nugget. Twee ontzettend schattige, grappige en gezellige Seramakuikens van een dikke maand oud. De meisjes leggen uiteraard nog geen eieren en als ze wel gaan leggen zal het hooguit formaat paaseitje zijn. Daar is het me dan ook niet speciaal om te doen. Ze wonen in een riant hok-met-ren op mijn oprit. In de ren hebben ze de ruimte om lekker rond te scharrelen of een stofbadje te nemen, maar verder heb ik de boel zo georganiseerd dat ze, als we zelf in de buurt zijn, ook los kunnen lopen. De paar keer dat de ren wijd open stond toonden ze echter nog geen interesse.

Ze zijn nu nog te klein om grotere granen door te kunnen slikken of gft-afval helemaal op te eten, maar van een klokhuis werden ze erg nieuwsgierig en een paar mieren die de fout maakten om de kortste route door de ren te nemen kunnen dit niet meer navertellen. Omdat het de afgelopen nachten nog vrij koud is geweest slapen ze nog niet in hun eigen nachthok, maar mogen ze in een alternatief nachthokje in de garage slapen. Het is in die week dat ze bij ons wonen al een vertrouwd ritueel geworden dat de dames in de schemering lekker tegen elkaar gaan liggen en dat ik ze dan voorzichtig verhuis naar hun tijdelijke hotelkamer. We hebben het dus aardig druk met onze gezinsuitbreiding, maar het is eigenlijk nog leuker dan ik vooraf gedacht had. En nu laat ik als een trotse moeder nog even wat foto's zien van ons kroost.

in de reismand, hier vier weken oud

kipje-de-voorste is Djente, achteraan staat schuchtere Nugget

de gezusters twijfelen bij het stofbad. Zullen we?