vakantie

De zomervakantie is aangebroken voor de kinderen en sinds eergisteren ook voor ons. En ook zonder tropische reizen genieten we met volle teugen van de vrijheid en de heerlijke temperaturen. Het valt niet altijd mee om vanuit een situatie van hard werken opeens je tijd in te kunnen delen zoals je dat zelf wilt. De eerste dagen was het ook best even zoeken wat we ook alweer deden als we niet door de agenda gestuurd worden. Maar, al zeg ik het zelf, we hebben de Franse slag snel te pakken. En dat in Den Haag. Een impressie in plaatjes.

Een zomeravond picknick aan het strand

Dochter maakt een custom made dekbedovertrek in het thema van haar toekomstige kamer

Abrikozenchutney uit de moestuin naar eigen recept: een theezakje met geplette pitten meekoken zorgt voor een nog diepere abrikozensmaak

...en mijn geheime finishing touch: een scheutje chilisaus voor een extra 'bite'

Geniet van de zomer allemaal!

wat mag je dan nog wel?

"Wat mag je dan eigenlijk nog wel eten?" is een vraag die ik vaak krijg als ik zeg dat ik vegetarisch eet en verder zo plantaardig mogelijk. Ik vind dat altijd wel een grappige vraag, omdat het helemaal niet voelt alsof ik veel niet "mag". Dat neemt niet weg dat ik snap dat het een andere manier van denken is die niet aansluit bij de traditionele ideeën over hoe een menu er uit hoort te zien.

Zelf ben ik ook opgegroeid met vlees-aardappelen-groenten en het vereist inderdaad een andere manier van denken om niet te vervallen in vleesvervanger-aardappelen-groenten. Vleesvervangers zijn vaak geen aantrekkelijk alternatief voor echt vlees en zijn volgens mij niet het meest geëigende middel om omnivoren te verleiden om een dagje minder vlees te eten.

Achter de schermen ben ik al een tijdje bezig met het schrijven van een boekje met de titel "Wat mag je dan nog wel? Vegetariërs. Een gebruiksaanwijzing voor omnivoren". Dat kost nog best een hoop tijd en dat is waar het me momenteel regelmatig aan ontbreekt. Het boekje is dus meer een lange termijn project. Maar een paar snelle tips om je menu wat meer plantaardig te maken is natuurlijk een kleine moeite.

Er zijn niet-plantaardige producten die regelmatig terugkomen in gerechten en baksels en die best een beetje experimenteren kosten om de goede smaakverhouding te krijgen. Veel hangt natuurlijk samen met je persoonlijke voorkeur en ik moedig iedereen dan ook aan om vooral zelf aan de slag te gaan. Hieronder een overzichtje van mijn persoonlijke plantaardige alternatieven.

Karnemelk
Twee eetlepels citroensap of appelazijn op een kopje sojamelk. Even laten staan.

Room
Sojaroom of (in zoetere gerechen) kokosmelk

Ei
Als bindmiddel in zoete baksels:

• een halve geprakte banaan staat gelijk aan 1 ei
• drie eetlepels appelmoes is ongeveer 1 ei

In pannekoek (of in andere gerechten die wat meer luchtigheid vragen):

• bakpoeder

In meer hartige gerechten:

• 1 tot 2,5 eetlepel gemalen lijnzaad met 3 eetlepels water staat gelijk aan 1 ei
• 50 gram tofu is ongeveer 1 ei

Alternatief voor scrambled egg:

• Goed uitgeperste tofu met een snufje zwart zout (Kala Namak bij de toko)

Gelatine

Agar Agar, op basis van zeewier, verkrijgbaar bij de Toko. Let op: je hebt ongeveer 3 keer zoveel nodig als de gevraagde hoeveelheid gelatine in een recept; indien in combintatie met citroen onveeer 4 keer zoveel.

Geraspte kaas

Edelgist vlokken (bij de natuurwinkel te krijgen)

Ik ben erg benieuwd naar jullie favoriete plantaardige alternatieven. Mocht je een vraag hebben over een product dat hier niet bij staat dan hoor ik het graag; wellicht kan ik op weg helpen.

zelf maken: mueslirepen

Op veler verzoek heb ik mijn geactualiseerde recept van de zelfgemaakte mueslireep hier gepubliceerd.

zelf maken: komboecha

Gisten en fermenteren vind ik fascinerende processen. Mijn GFT transformeert door het fermentatieproces in een supervruchtbare bokashi. Met de goede mix van meel, water en vruchtensap start je je eigen zuurdeeg. En mijn nieuwste hobby is het brouwen van komboecha.

Komboecha is een heilzame drank, gemaakt van thee en een soort "zwam" die ook wel scoby wordt genoemd. Aan komboecha worden allerlei gezondheidsbevorderende eigenschappen toegeschreven. Het zou weerstandsbevorderend zijn, het zou helpen bij artritis, menstruatieklachten, huidklachten en het wordt genoemd in diverse diëten voor kanker- en ME-patiënten. Als je het internet afstruint naar informatie over komboecha zou je bijna geloven in magische krachten, maar los daarvan leert de praktijk dat het gewoon een lekker sprankelend en verfrissend drankje is. Ik kocht het vroeger weleens in de natuurwinkel, maar dat is een vrij prijzige hobby, dus ben ik gaan zoeken hoe ik het zelf kon gaan maken.

Wat is het nou precies voor drankje? Het is een frisse drank met een sprankeltje die koud gedronken wordt en die een beetje het midden houdt tussen ijsthee en appelcider. Komboecha wordt gebrouwen van een scoby (ook wel komboechazwam genoemd), een soort gladde, taaie paddestoel die bestaat uit een symbiose van gistcellen en gezonde bacterieën. Als je eenmaal de hand hebt gelegd op een komboechazwam dan heb je in principe voor je hele leven genoeg om een eindeloze voorraad komboechathee mee te zetten. De scoby groeit onder de juiste omstandigheden voortdurend, dus je kunt hem eindeloos splitsen.

De scoby is een beetje tuttig als het om zijn omgeving gaat, maar niet zo erg dat hij lastig te verzorgen is. Hij is dol op zoete zwarte thee op een temperatuur van ergens tussen rond de 23 graden. Ik heb hem hier gewoon op kamertemperatuur staan (in de zomer rond de 21 graden) en dat gaat prima. Hij heeft voldoende zuurstof nodig en wil liever niet teveel verplaatst worden. Ook wil de scoby goede hygiënische omstandigheden, dus zowel de pot waarin hij bereid wordt als de lepels die je gebruikt moeten erg schoon zijn. Gebruik geen metalen keukengerei, maar hout of kunststof.

Wat heb je nodig?
Een grote glazen kom, pot of vaas waar 2 liter in past
Een theedoek of een stuk kaasdoek
Een pan om de thee in te bereiden
Een maatkan om de suiker in af te meten
2 liter water
3 á 4 theezakjes (groene, witte of zwarte thee; geen kruidenthee)
200 gram witte suiker
1 scoby
1/2 kopje komboecha van de vorige keer of 2 eetlepels gedistilleerde azijn als je dat nog niet hebt

Hoe maak je het klaar?
- Maak een pan thee van het water en de theezakjes. Laat het minimaal 15 minuten trekken.
- Verwijder de theezakjes en voeg al roerend de suiker toe zodat het helemaal oplost
- Giet het mengsel over in de bokaal, pot of fles waarin je het verder wilt bereiden. Deze moet een wat wijdere halsopening hebben. Ik gebruik hier een glazen voorraadpot voor waar eigenlijk spaghetti in hoort
- Voeg, zodra de thee nog maar handwarm is, de scoby en het restje komboecha van de vorige keer toe
- Dek de pot af met kaasdoek of een theedoek zodat er zuurstof bij kan. Zet het op een relatief donkere maar wel goed geventileerde plaats (in ieder geval uit het directe daglicht)

Laat de komboechathee zoveel mogelijk met rust; het fermenteren duurt ergens tussen de 5 en 14 dagen, afhankelijk van de temperatuur en de kwaliteit van de omstandigheden. Er vormt zich een slijmerig en onaantrekkelijk uitziend laagje op het brouwsel. Dat is de nieuwe scoby die aan het groeien is. Na verloop van tijd (als je een aantal malen een hele nieuwe voorraad hebt gemaakt) zal dit een kipfilet-achtige zwam worden, waar soms wat bruinige draden aan hangen. Dat geeft niks, dat is de gist en kan helemaal geen kwaad.

Zodra het laagje op de komboechathee een paar milimeter dik is kun je de scoby met een houten of kunststof lepel een beetje opzij doen en een slokje proeven. Er is namelijk geen goed of fout; de komboechathee is klaar als hij de smaak heeft die jij prettig vindt. Wil je hem wat zoeter en milder, drink hem dan zo jong mogelijk. Hou je meer van een wat azijnige "bite", laat hem dan wat langer door fermenteren.

Als de thee klaar is, haal dan met schone handen de scoby eruit en bewaar hem in een schone glazen pot (bijvoorbeeld een lege pindakaaspot) met een beetje komboechathee om in te zwemmen. Giet de rest van de thee door een zeef in een fles en bewaar het in de koelkast. Neem elke dag een glas en geniet er van. Sommigen mengen het graag met wat vruchtensap, maar ik drink mijn dagelijkse komboecha puur. En wil je meer? Begin het hele proces dan gewoon opnieuw!

Een paar waarschuwingen: komboechathee heeft een zuiverende werking, dus kan in het begin wat heftig zijn voor je maag. Begin dus met kleine beetjes om er aan te wennen, drink het niet meteen op je nuchtere maag (alhoewel dat volgens de kenners uiteindelijk wel bijdraagt aan de heilzame werking) en schrik niet als je in het begin wat last hebt van winderigheid of diarree. Ook in de koelkast groeien de gisten nog door, dus wees voorzichtig met het inschenken van je glas dat er geen "blob" nieuwe scoby mee komt. Ik doe het voor de zekerheid altijd door een zeefje. Er gaat een behoorlijke hoeveelheid witte suiker in. Dat klinkt ongezond, maar in de praktijk is dat gewoon de voeding van de scoby en blijft er weinig van over. Een glas komboecha bevat 30 tot 40 calorieën, dus voor de lijn hoef je het niet te laten!

p.s. Ik heb inmiddels wat reserve scoby's liggen, dus mocht je het zelf willen proberen en bereid zijn hem hier in Den Haag op te komen halen, stuur me dan even een mailtje!

gezond eten uitdaging 5

Gegeten/gedronken:

Ochtend:
1 kopje decaf (gebracht op bed, dat zijn de beste!)
1 groene smoothie met havermelk, spinazie, frambozen, lijnzaad en havermoutvlokken
1 banaan
1 groot glas water

Middag:
1 dubbele volkorenboterham met pindakaas met stukjes noot
1 bakje sojayoghurt met muesli
2 mini-krentenbollen
2 grote glazen water

Avond (of eigenlijk: laat in de middag):
1 bord met gestoomde broccoli met shoyu en sesamzaadjes (heb nog een stronkje liggen dat op moet)
1 kommetje zilvervliesrijst
1 zandkoekje met kokos (zelfgebakken door mijn dochter)

Evaluatie:

Vandaag vloog voorbij en ik had een berg energie. Heerlijk, voor het eerst sinds tijden voelde ik me op het werk weer scherp en kon ik zelfs na een paar uur vergaderen nog goed reageren (althans, naar mijn maatstaven). Dat is zó lang geleden!
Ik maak een mental note dat ik altijd (ALTIJD) voorbereid moet zijn qua lunch. Ik had vandaag een overleg op het werk tijdens lunchtijd inclusief broodjes. Het was een stapel broodjes (voornamelijk witte puntjes) met grote kledders margarine en per broodje drie lapjes vlees. Voor de vegetariërs was er een bleek uitziende kaassoort. Gelukkig waren er mini-krentenbollen dus heb ik me daar maar opgestort. Aangezien ik niet kan verwachten dat men zich aan mijn aparte eetpatroon aanpast, zorg ik dat ik zelf steeds een voorraadje bij me heb. Inmiddels heb ik een aardige inboedel in de bedrijfskoelkast staan: wat sla, een bakje hummus en een halve komkommer. Voor geval van nood, zeg maar.

Vanavond heb ik een borrel-afspraak met collega's in de stad. Dat dreigt erg gezellig te worden, dus het zal de nodige zelfdiscipline kosten om de hoeveelheid alcohol en ongezonde borrelhappen binnen de perken te houden. Ik beloof dat ik morgen heel eerlijk zal zijn. Dat is meteen een mooie stok achter de deur om het niet te gek te maken. Ik zorg voor vertrek dat ik de nodige vitamines binnen heb (broccoli!), zodat ik niet meteen aanval op het obligate mandje brood met pesto.

Recept rauwe spaghetti

Zoals gisteren beloofd, het recept voor rauwe spaghetti. Het klinkt misschien niet direct aantrekkelijk, maar het is zo ongelofelijk lekker dat zelfs mijn lief gister zei dat hij dit elke dag wel kon eten. Als ze het in de supermarkt zouden verkopen, zou hij meteen een doos aanschaffen. Dus dat zegt wel iets.

Nodig:
1 courgette (zo recht mogelijk)
zongedroogde tomaatjes (een stuk of 5)
1 rode paprika
een handje verse basilicum
2 teentjes knoflook
wat Italiaanse keukenkruiden naar smaak
een scheutje olijfolie
een rasp
een blender

- Schil de courgette en haal hem met lange halen over de meest grove rasp, zodat je lange "spaghettislierten" maakt. Leg de courgette-spaghetti op een schaal.

- Doe de rest van de ingrediënten in de blender en mix tot alles helemaal fijngemalen is en een gladde saus vormt. Als het te vast van substantie blijft, doe er dan wat meer olijfolie in.

- Giet de saus over de rauwe spaghetti en klaar is je gerecht.

Rauwe spaghetti is geen volledige maaltijd, maar wel een heerlijk licht gerecht voor op een zomerse avond. In combinatie met soep en een broodje een prima maaltijd!

gezond eten uitdaging 4

Gegeten/gedronken:

ochtend:
1 groene smoothie*
1 kopje decaf koffie
1 flinke bak sojayoghurt met muesli/crueslimix (mijn 11 uurtje)

middag:
1 kop courgettesoup
1 volkorenboterham met pindakaas met stukjes noot
1 pruim (vers van de boom)
1 handje wijnbessen (van de struik)
1 volkorencracker met hummus (vier uurtje)
3 grote glazen water
1 kopje decaf

avond:
1 bord "rauwe spaghetti" met tomaten-paprikasaus (recept post ik binnenkort, dus stay tuned!)
1 bescheiden portie roast potatoes
1 klein schaaltje sojayoghurt
1 kopje decaf

Bewogen:

1 serie buikspieroefeningen van 10 minuten (hard nodig! Veel lage rugpijn de laatste tijd, dus dat is een signaal)
2 uur fysieke arbeid in de moestuin (woensdag is mijn parttimedag, vandaar)
30 minuten arm- en schouderoefeningen met gewichten bij de fysiotherapeut (nog steeds in het kader van mijn revalidatie)
1 uurtje wandelen in het zonnetje met mijn lief

evaluatie:
Mijn oma zei al dat je zou moeten ontbijten als een keizer, lunchen als een koning en dineren als een bedelaar. Nu kan ik een keizerlijk ontbijt in de vorm van een enorme stapel boterhammen slecht weg krijgen, maar met een royale smoothie heb ik geen enkel probleem. Een koninklijke lunch schiet er nog weleens bij in als ik werk, waardoor ik beestachtige trek heb als ik 's avonds thuis kom. Ik eet dan veel en relatief laat, waardoor ik met een volle maag naar bed ga. Niet handig.

Vandaag was ik vrij en had ik dus alle mogelijkheden om zo uitgebreid en lekker te eten als ik zelf wilde. Maar om een bescheiden hoeveelheid voortreffelijk eten nou een bedelaarsdiner te noemen.... Ik merkte aan mijn eetlust dat ik behoorlijk fysiek actief ben geweest vandaag. Ik voelde me rond 11 uur en rond 16 uur een beetje slapjes worden. Ik heb daarom wat meer tussendoortjes genomen dan normaal, maar ik heb me weten te beperken tot gezonde dingen als fruit, een belegde cracker of een bakje yoghurt.

Het bewegen na het avondeten houd ik er in. Met twee kinderen, vaak aangevuld met de nodige vriendjes over de vloer, komen we weinig aan rustig praten toe zonder in de herrie te zitten of rekening te hoeven houden met nieuwsgierige oren. Door 's avonds nog even samen op pad te gaan kunnen we lekker bijpraten en zijn we nog actief geweest ook. In de winter zal ik daar ongetwijfeld anders over denken, maar voorlopig geniet ik er nog even van.



* groene smoothies zijn verslavend lekker; ik verheug me er inmiddels al op als ik 's ochtends wakker word. Een smoothie is een volwaardig ontbijt, ik kan op één fors glas uren vooruit.

De truc is om de avond van tevoren een banaan in stukjes in te vriezen. De volgende ochtend doe je een klein kopje melk - wat voor soort dan ook - in de blender, dan de stukjes banaan, wat ander fruit en wat groene bladgroenten, eventueel nog wat havermoutvlokken. Tot nu toe had ik steeds genoeg spinazie in huis, maar vanochtend had ik nog maar een klein beetje en heb ik dat aangevuld met een restje jonge bladsla.

Nadat het uit de blender komt proef je niets van de bladgroenten en heb je toch je eerste grote portie groenten van de dag achter de kiezen. Meer inspiratie voor recepten vind je bij de Green Monster Movement.

baba ganoush recept

De aubergines zijn goedkoop en dat betekent: baba ganoush-tijd!

Lekker met wat sla en tomaat op een stuk Turks brood met deze warme dagen.

Nodig:
1 aubergine
1 teen knoflook
1 eetlepel tahin
halve eetlepel citroensap
1 eetlepel olijfolie
1 theelepel komijnpoeder
1 theelepel gemalen korianderpoeder (ketoembar)
beetje peper en zout

- Prik de schil van de aubergine op een paar plaatsen in met een vork. Leg hem in een hete oven (zo'n 250 graden) en laat hem roosteren tot de schil zwart is en de binnenkant helemaal zacht (reken op ongeveer 40 minuten). Wel af en toe draaien!
- Prak in een schaaltje de knoflook, tahin, citroensap, olijfolie en specerijen zodat het goed gemengd is.
- Lepel het vruchtvlees van de aubergine uit de schil en druk het iets uit in een vergiet om de sappen weg te laten lopen.
- Meng het knoflookmengsel met het auberginemengsel. Als het te dik is eventueel wat aanlengen met een scheutje water.

Eventueel wat verse peterselie of koriander erdoor scheppen en serveren met stukken Turks brood en verse groenten om mee te dippen.

klein geluk 16

Het is woensdag, ik hoef niet te werken, het is waanzinnig weer, de eerste aardappelen zijn geoogst en we gaan straks picknicken op het strand. Hoe perfect kan een dag zijn?

Ik kan het niet laten om alvast iets te kokkerellen met mijn eerste verse piepers dus naast een salade met tomaat en avocado en een gazpacho gaat er ook een flinke portie geroosterde aardappelen mee.

Recept geroosterde aardappelen á la Mieb:

nodig:
- 4 flinke aardappelen (of wat meer kleinere), geschild en in blokjes
- olijfolie
- kruiden naar keuze (ik gebruik tijm, knoflook, oregano, gedroogde basilicum en peterselie, peper en zout uit de molen)

1. Kook de aardappelen een minuutje of 6 tot 8; niet gaar laten worden dus
2. Laat ze vervolgens helemaal afkoelen
3. Verwarm de oven op 250 graden
4. Mix in een grote kom een flinke scheut olijfolie met de kruiden
5. Roer daarna de aardappelblokjes erdoor totdat ze aan alle kanten bedekt zijn met olie
6. Verspreid de aardappelblokjes in een enkele laag op een ovenschaal en bak ze, met af en toe husselen zodat alle kanten knapperig worden, in 20 á 30 minuten klaar.

Een makkelijk recept voor een luie huisvrouw als ik, die liever op een vrije, zonnige dag met een boekje in de tuin zit dan een hele middag in de pannen roert. Maar ook wel weer van lekker eten houdt....

aardappel knoflooksoep

Vanavond hebben we eters en dat hadden we eigenlijk niet zo handig gepland. De hele dag hadden we een vol programma, waardoor er niet veel tijd over bleef om uitgebreid te koken. De kunst is dan om een makkelijk, maar aantrekkelijk menu samen te stellen dat niet over komt alsof je je er gemakkelijk van af maakt. Daarvoor zijn niet altijd flitsende gerechten nodig; de tafel een beetje mooi dekken presentatie maakt al een wereld van verschil. En mijn vaste truc is om zoveel mogelijk te koken met groenten uit eigen tuin; daar win je alle harten mee.

Een paar maanden geleden heb ik het recept hier onder voor het eerst gemaakt, toen we voor een groot gezelschap een voorgerecht moesten bereiden. Ik ben een grote fan van soep bij de maaltijd en dit recept bleek een groot succes. Het is makkelijk, smakelijk en, niet onbelangrijk, goedkoop. Bovendien heb ik zelfs overtuigde carnivoren met dit recept kunnen verleiden. Als je het een beetje hip opdient kun je er prima mee voor de dag komen. Nu had ik nog knoflook uit eigen tuin, maar de aardappelen zijn nog niet helemaal klaar, dus ik heb een beetje vals gespeeld met piepers van de Lidl. Maar dat mag de pret niet drukken.

Nodig:

1 middelgrote ui of 2 sjalotten, gesnipperd
750 gram aardappelen (+/-), in dobbelsteentjes
3 stengels bleekselderij, in stukjes
1 liter bouillon
1 bol knoflook
olijfolie
peper en zout naar smaak

Bereidingswijze:

- Snij de top van de bol knoflook af, zodanig dat alle teentjes onthoofd zijn
- rooster deze een uurtje in de oven op 175 graden

- fruit in de olijfolie de uitjes tot ze glazig zijn
- voeg de bleekselderij, aardappelen, peper en zout toe
- giet de bouillon over het geheel en laat ongeveer drie kwartier sudderen

- als de knoflook is afgekoeld kun je heel gemakkelijk de inhoud van de teentjes eruit "scheppen"
- doe deze inhoud in een kommetje en prak het door elkaar
- voeg aan het eind van de kooktijd de knoflook aan de soep toe
- maak met de blender of foodprocessor een romig geheel van de soep.

En de rest van het menu?

Tomatensalade met balsamicodressing en verse basilicum, verse tagliatelle met spinazie/blauwe kaassaus en pijnboompitten en ijs toe.

En nu moet ik rennen, anders is het niet op tijd af. Eet smakelijk allemaal!

couchsurfing

Onze Russische logees Anna en Tema (uitgesproken als Tjoma) zijn net vertrokken en de rust is wedergekeerd in huize Bewuste Eenvoud. Hoe gezellig het ook was en hoe leeg ons huis nu ook is, de stilte voelt eventjes weldadig.

Het mooie van couchsurfing is dat je zonder je huis te verlaten het gevoel hebt dat je op reis bent geweest. Mensen die je nooit eerder gezien hebt draaien een paar dagen mee in je huis en in je leven. Je laat ze zien hoe je woont en hoe je in het leven staat en zij vertellen jou over hun gewoontes en overtuigingen. Dat levert mooie gesprekken op over cultuur, gebruiken en verwonderpunten. Je ziet je eigen omgeving en cultuur met de blik van een ander en dat zet je soms stevig aan het denken. Niets blijkt vanzelfsprekend. En toch blijken we in zekere zin ook allemaal erg hetzelfde. En dan is het opeens geen probleem om samen Uno te spelen en ook de Wii blijkt alle taalbarrières met gemak te overwinnen.


Het is elke keer een verrijkende ervaring, niet alleen in cultureel opzicht, maar ook culinair. Onze Russen bleken verzot op haring, maar de Surinaamse keuken was te pittig en kon ze niet bekoren. Anna en Tuma trakteerden ons op hun beurt op syrniki (volgens Anna is de meest passende vertaling iets als "cheesy stuff") en de kinderen waren in één klap verkocht.

Het recept bevat ei en kaas, is dus niet geschikt voor veganisten:

nodig:

een verpakking hüttenkäse van 400 gram
2 flinke eetlepels suiker (een zakje vanillesuiker toevoegen maakt het nog lekkerder)
4 eetlepels bloem
1 ei

1. giet het overtollige vocht van de hüttenkäse en doe de rest van de massa in een grote kom
2. voeg 2 eetlepels suiker (evt. de vanillesuiker) en 1 eetlepel bloem toe
3. voeg het ei toe en mix het allemaal goed door elkaar
4. kneed ovaalvormige hompjes van de mix en rol daarna door de rest van de bloem
5. bak in een beetje olie of (ongezouten) margarine
6. serveer met jam, honing of sour cream

en dan ziet het er zo uit:

barczszt

....terwijl we weg zijn kan ik het toch niet laten alvast een Pools recept te plaatsen. En wel één met een hoofdingrediënt dat in behoorlijke hoeveelheden in mijn tuintje groeit, dus dat is mooi meegenomen. Er zijn honderden variaties op dit recept, maar ik heb geprobeerd het zo dicht mogelijk bij het Poolse recept te houden.

Poolse barszczt

Nodig:
1 liter groentebouillon (vers of van een blokje)
5 rode bietjes, gekookt en in dobbelsteentjes gesneden
2 kleine wortelen, gesneden
1/2 stengel bleekselderij in stukjes
1/2 ui gesnipperd
1 laurierblad
1 teentje knoflook, geperst
wijnazijn naar smaak
zout en peper naar smaak

Bereiding:

Verhit de bouillon tot het kookt

Voeg alle groenten behalve de bietjes toe en laat de bouillon met groenten ongeveer 20 minuten sudderen

Voeg de blokjes rode biet toe, giet ook het eventuele sap erbij, want dat komt de kleur ten goede!

Giet er ongeveer een eetlepel wijnazijn bij om de kleur te fixeren en een zuurtje toe te voegen. Er kan meer bij, maar dat is een kwestie van smaak.

Laat de soep sudderen tot de bietjes zacht zijn. Voeg wat zout en peper naar smaak toe.

De soep kan zo opgediend worden met grove stukken groente, maar sommigen vinden dat barszczt dik moet zijn; gebruik in dat geval even de staafmixer.

Smacznego!

zelf maken: sapjes

Twee ons groenten en twee stuks fruit. Ik weet niet hoe het bij jullie zit, maar ik zal er maar eerlijk voor uit komen: ik heb best moeite om aan mijn dagelijkse aanbevolen hoeveelheid te komen. Niet dat ik ongezond eet (in tegendeel), maar ga je de porties écht wegen dan is twee ons groenten gewoon behoorlijk veel. Nu zijn er natuurlijk verschillende trucjes om je groente- en fruit-inname op te drijven. Wat frambozen in je havermout bij het ontbijt, een fruitschaal op het werk, wat worteltjes en selderijstengels als tussendoortje meenemen, salade bij het eten, een eenvoudige guacamole van rijpe avocado op een toastje, tomaatjes roosteren als hartige snack* voor 's avonds op de bank.

Maar een pas ontdekte methode om aan mijn dagelijkse dosis te komen is de juicer. Ik heb voor een paar losse centen een eenvoudige sapmaker (hoe heet zo'n ding eigenlijk?) op Marktplaats gekocht. Begin januari staan er tientallen voor een habbekrats te koop die in kerstpakketten hebben gezeten en ongebruikt worden aangeboden. Sindsdien gaan er grote ladingen groenten doorheen in Huize Bewuste Eenvoud. Komkommers, bleekselderij, wortels, bietjes, spinazie, tomaat, alles weet zijn weg te vinden naar de juicer. Ik ben er helemaal verslingerd aan geraakt want het is niet alleen lekker, maar na een glas vers groentensap in de ochtend stuiter je van de energie.

Recepten voor sappen komen eigenlijk neer op gezond boeren verstand. Lekkere en eenvoudige combinaties zijn tomaat-komkommer-bleekselderijsap en gember-bietjes-wortelsap, maar vrijwel iedere combinatie is mogelijk. Zelfs de wat ingewikkelder smaken als spinazie, paksoy, sla of kool worden lekker met wat druiven of een appel. En, niet onbelangrijk, zelfs de kinderen komen tegenwoordig zonder klagen aan hun dosis vitaminen!

Nog een paar tips:

- je hoeft de meeste ingrediënten niet te schillen (bij dingen als banaan en ananas uiteraard wel aan te raden)
- drink het sap meteen na bereiding op om het meeste profijt te hebben van de enzymen en maak direct de juicer schoon (gaat makkelijker en voorkomt schimmelvorming)
- direct op de nuchtere maag een glas groentensap schijnt het gezondst te zijn. Ik krijg er zelf in ieder geval een enorme stoot energie van.
- iets van de pulp door het sap roeren en opdrinken is goed voor de spijsvertering. Pulp van bietjes, gember of worteltjes gebruik ik ook wel om te verstoppen in muffins. Krijgen ze een leuk kleurtje van en voelt weer een stuk gezonder.
- laat je inspireren door de peperdure sapjes in het koelvak of google eens op "juicing". Ook combinaties die in soepen of sauzen voorkomen kunnen je op ideeën brengen (denk: gazpacho, komkommer/peterselie).
- het verschil tussen vergif en medicijn zit hem in de dosis. Een groot glas vers groentensap is meer dan genoeg; meer kan zelfs leiden tot hoofdpijn en maagklachten.

* simpel en heerlijk: snijd tomaatjes in vieren. Smeer ze in met een mengsel van olijfolie, balsamico-azijn, een snufje bruine suiker en flinterdunne plakjes knoflook. Laat ze een uurtje roosteren op 160 graden. In een plastic bakje een paar dagen houdbaar, maar hier in huis meestal in een uurtje weggesnackt.


appel-spinazie-peterselie-bleekselderijsap op de vroege zondagochtend

onkruid

Koken met verse ingrediënten die niets kosten, kan dat? Ja, dat kan. Voor de ultieme vrekken (en durfals) onder ons is het interessant om te weten dat er zoiets bestaat als koken met onkruid. Met onkruid?

Ja. Met onkruid. Dat klinkt viezer dan het is, want welbeschouwd groeien veldsla en rucola ook niet in een laboratorium of in een plastic zakje in de Albert Heijn en dat vinden we wel normaal om te eten. Waarom eten we dat met smaak en vinden we dingen als zuring, brandnetel en paardenbloem onkruid?

Sommige traktaties uit het wild zijn meer geaccepteerd dan andere. De munt die stevig door de tuin woekert wordt gekookt tot een hippe muntthee. Walnoten en hazelnoten, daar kijkt niemand van op als je die door een maaltijd verwerkt. Hetzelfde geldt voor bramen en rode bessen die je in de zomer langs fiets- en wandelpaden hebt geplukt.

Ik was nog nooit op het idee gekomen om te koken met onkruid - dat irritante spul dat het broodnodige zonlicht en regenwater kaapt van mijn gewenste aanplant. Maar nadat ik van een vriendin voor mijn verjaardag dit boek kreeg was mijn interesse gewekt. Zodra je zelfs je onkruid kunt verwerken in je menu, heb je namelijk dubbel rendement van je moestuin! Eerlijk is eerlijk, niet alle recepten zijn even geslaagd, maar ze zijn zeker inspirerend.

Uiteraard wel het onkruid eerst goed wassen en liever niet direct langs een (snel)weg plukken!

Veldzuring roomsoep met knoflookcroutons

150 gram verse veldzuring
1 gesnipperde ui
1 stengel bleekselderij
1 middelgrote aardappel in blokjes
25 gram boter
55 gram mascarpone
40 gram verse parmezaanse kaas, geraspt
zout en peper naar smaak.

Was de zuringblaadjes, hak de blaadjes grof (eerst de steeltjes verwijderen). Bak ui, selderij en appel in de boter. Voeg genoeg water toe om de groenten onder water te zetten en laat met een beetje zout aan de kook komen. Voeg na 8 minuten de zuring toe en laat nog 6 minuten doorkoken. Pureer de soep met de keukenmachine (deze blijft vrij dik) en roer de mascarpone er door.

Voor de knoflookcroutons:
rooster 2 sneden brood zonder korst tot ze mooi goudbruin zijn. Wrijf beide kanten goed in met een verse teen knoflook. Snijd in blokjes en bak in de boter tot de stukjes lekker krokant zijn.

Serveer de soep met knoflookcroutons en verse geraspte parmezaanse kaas

(Uit: Antonio Carluccio goes Wild)


Appel-paardenbloem stroop

1,5 liter versgeperste appelsap
200 gram paardenbloemen
200 gram rietsuiker

Kook de appelsap met de paardenbloemen (zonder steel!) gedurende een uur. Zeef het door een doek en vang het sap op om opnieuw te koken. Kook het vocht in tot 1/3 van de oorspronkelijke hoeveelheid en voeg dan de rietsuiker toe. Laat dit ongeveer 5 minuten doorkoken, tot de substantie de goede stroperige dikte heeft.


Brandnetelkroketten

300 gram gekookte aardappelen
150 gram brandnetels
2 eetlepels volkorentarwemeel
2 theelepels zout
1/4 theelepel nootmuskaat
4 eetlepels geraspte kaas
paneermeel

Stamp puree van de gekookte aardappelen. Leg de brandnetels korte tijd in heet water zodat de prik er af gaat. Hak ze daarna in kleine stukjes en roer ze met het meel, zout, nootmuskaat en geraspte kaas door de puree. Kneed er kroketjes van, rol ze door de paneermeel en frituur ze in hete olie.

tajine

Als ik vorig jaar één goede investering heb gedaan, dan is het de aanschaf geweest van een goede tajine. Nadat ik in Marrakesh elke avond waanzinnig lekker heb gegeten met eenvoudige ingrediënten was ik om: er moest en zou een tajine komen. Normaal gesproken probeer ik koopimpulsen een paar dagen te onderdrukken, maar nu overtuigde ik mezelf dat ik er op de lange duur mee zou verdienen.

Het idee achter de tajine is simpel: door het materiaal en de vorm stomen de ingrediënten klaar in het eigen vocht. Daardoor blijven vitamines behouden en hoeft er weinig of geen vet aan toegevoegd te worden. Klinkt goed, toch?

Enfin, er kwam een paar weken geleden dus een tajine in Huize Bewuste Eenvoud en sindsdien ben ik bekeerd. Waar het voorheen een sport was om in een zo kort mogelijke tijd een eenvoudige maar lekkere maaltijd in elkaar te draaien, begin ik nu soms in de ochtend al met de voorbereidingen. Meestal bestaat de vulling van de tajine uit een samenraapsel van restjes uit de koelkast, naar behoefte aangevuld met de inhoud van mijn keukenkastjes: aardappel, wortel, ui, erwtjes, knoflook, courgette, bonen, linzen, bloemkool, kikkererwten, tomatenblokjes, noem maar op.

Vervolgens bepaal ik welke "twist" ik het geef: willen we Noord-Afrikaans dan voeg ik kruiden als komijn, kaneel, kurkuma en gember toe. Handje rozijntjes erbij, serveren met couscous et voilá: een Marokkaanse tajine.

Gaan we voor Indiaas, dan bevat de tajine dingen als rijst, erwtjes, bloemkool, tomaat en aardappel. Voor het Indiase gevoel voeg ik kruiden toe als komijn, kurkuma, currypoeder en als finishing touch een handje geschaafde amandelen.

Hebben we zin in een Spaanse touch, dan doe ik er rijst, ui, tomaat, en een paprika doorheen en wat knoflook- en uienpoeder met een restje salsa.

Vanavond wordt het Mexicaans: ui, een blikje kidneybonen, een restje tomatenblokjes, een restje bulgur, een paar tenen knoflook, chilipoeder, cayennepeper en wat peper en zout.

Zijn de restjes eenmaal verzameld en is het thema-van-de-dag bepaald, dan rest niets anders dan alle ingrediënten samen te voegen in de tajine. Doe er een scheutje water bij als de ingrediënten van zichzelf niet veel vocht bevatten (of een restje bouillon of wijn!) en zet hem op een laag vuur (eventueel met vlamverdeler). Afhankelijk van het recept en de ingrediënten duurt het één tot soms wel vier uur tot alles klaar is. In mijn restjesmethode is een uurtje sudderen genoeg om alle smaken goed met elkaar te mengen.

Het resultaat: een lekkere en gezonde schotel met een erg rijke smaak en - niet onbelangrijk - alle restjes uit koelkast en voorraadkast worden optimaal benut!

zelf maken: vegetarische dim sum

Ik ben dol op dim sum, maar het is lastig deze in een vegetarische variant te krijgen. Er zit vaak kip, varken of garnaal door. Maar inmiddels heb ik een heerlijk recept gevonden dat niet te ingewikkeld is en waar geen vlees in zit.

Wat heb je nodig?

2/3 van een pak stevige tofu
een bakje shii take
een pakje met wontonvelletjes
3 á 4 teentjes knoflook
2 cm verse gember
2 lente-uitjes
een handje verse koriander (blaadjes en steel)

een stoompan of -mandje
een bakje water
chilisaus of sojasaus

1. ontdooi de wontonvelletjes

2. meng alle overige ingrediënten in een foodprocessor en hak ze flink klein

3. leg in elk wontonvelletje een theelepeltje van het gehakte mengsel

4. vouw het velletje dicht (zie plaatje voor een voorbeeld) en plak met natte vingers (vandaar het bakje water...) aan elkaar

5. leg de dim sums in de stoompan of -mandje en laat zo'n 25 minuten stomen (niet korter, het is belangrijk dat de paddestoelen goed heet zijn geweest!). Leg ze niet te dicht bij elkaar, want dan gaan ze vreselijk plakken. Het schijnt dat een bananenblad eronder het plakken aan de bodem van de stoompan voorkomt, maar met beleid los halen met een spatel werkte bij mij ook.

6. serveer de dim sums met een bakje sojasaus en een bakje chilisaus om in te dippen.

Dit is maar één voorbeeld van dim sum vulling, maar de mogelijkheden zijn natuurlijk eindeloos!

zelf maken: chai tea latte

Met dit koude weer zijn weinig dingen zo lekker als een heerlijk kruidige chai thee die je van binnenuit verwarmt. Bij hippe koffiezaken is het spul onbetaalbaar en daarom ben ik aan de slag gegaan met een eigen recept. Ik mix de kruiden vaak zelf - dat is relatief voordelig en ik vind het erg bevredigend om dingen vanaf de basis zelf te maken. Maar het is ook mogelijk om een chai-basis te kopen bij de natuurvoedingswinkel. Ik weet dat het van Yogitea bestaat, maar ongetwijfeld ook van andere merken.

Wat heb je nodig?

Voor een mooi voorraadje chai-mix (masala):
1 theelepel hele kruidnagels
1 theelepel vers gemalen peper uit de molen
1 theelepel kardamomzaad
1/2 theelepel (geraspte) nootmuskaat
1 theelepel kaneel (of een kaneelstokje)
1 theelepel gemberpoeder

Rooster de kruiden in een pan. Maal het vervolgens fijn in een keukenmachine en bewaar het in een luchtdicht bakje.

Hoe maak ik een chai tea latte?
1. Verwarm (soja)melk met (ongeveer) een kwart theelepeltje masala in een pannetje. Ik gebruik ook weleens vanille sojamelk.

2. Haal het van het vuur en doe er een theelepeltje normale (zwarte) theeblaadjes of een theezakje bij.

3. Laat het even trekken en zeef het vervolgens.
(NB: een alternatief is om theeblaadjes en masalamix in een thee-ei of -zeefje te mengen. Dan kun je het zeven bij stap 3 overslaan)

4. Voeg naar smaak suiker of honing toe. Ook een scheutje gembersiroop is hier trouwens erg lekker in!

sinterklaas

Een tijdje terug heb ik al aangekondigd dat het dit jaar wat mij betreft een ander soort Sinterklaas zal worden. Minder gericht op het in een noodtempo uitpakken van kado's, maar op gezellig samen zijn. Daar hoort ook een ander soort kado's bij. Kado's die met liefde zijn uitgekozen, niet op hun prijskaartje, maar omdat de ontvanger er aan kan zien dat er aandacht aan besteed is.

En daarom hebben we een groot deel van de kado's dit jaar zelf gemaakt. Nu pakjesavond nadert kan ik ze hier opschrijven zonder al teveel risico dat het gelezen wordt door de ontvangers (kinderen, opa's en oma's, mochten jullie hier rondhangen, niet verder lezen!).

Voor de opa's en oma's heb ik met de kinderen zeepjes gemaakt. Ieder één met lavendel uit eigen tuin en één met rozemarijn. Verder hebben we een paar maanden geleden al stekken getrokken van mijn mooie, witte Brugmansia. Die is inmiddels zover dat er wortels zijn verschenen, dus die kunnen we snel oppotten en zijn op die manier ook een mooi kado. Verder hebben we zelf een heerlijk kruidenzout gemaakt (recept heb ik hier onderaan gezet) en een paar potjes kastanjepuree. Voor de kinderen ben ik avondenlang bezig geweest om voor ieder een een fotoalbum te maken met foto's van hun geboortejaar toe nu.

Uiteraard hebben we ook wel wat gekocht, maar dat hebben we zo beperkt mogelijk gehouden. Voor de volwassenen tien kippen en een stapel schoolboeken. En voor de kinderen nog wat leuke rommeltjes die op hun lijstje stonden. Ze hadden geen grote wensen dit jaar. Voor mij een teken dat onze missie om er tevreden mensen van te maken, aan het slagen is.

Recept Italiaans kruidenzout

Nodig:
een grote verpakking zeezout
gedroogde tomaten (niet op olie, maar écht droog!)
gedroogde basilicum
gedroogde oregano
zwarte peperbolletjes
knoflookpoeder of gevriesdroogde knoflook
gebakken uitjes

Maal de gedroogde tomaten in de keukenmachine fijn en hou ze even apart. Doe daarna alle ingrediënten zonder de gedroogde tomaten in de keukenmachine en maal ze fijn. Voeg op het laatst de gedroogde tomatensnippers nog even toe en maal het tezamen een minuutje.

De mogelijkheden om eigen kruidenzout te maken zijn natuurlijk eindeloos. Laat gewoon je fantasie de vrije loop! Verdeel het zout over leuke kleine potjes, plak er een mooi label op en geef het kado of strooi het lekker zelf door gerechten.

comfortfood

Dit weer vraagt om voedsel dat je van binnenuit verwarmt. Herfstige gerechten met warme geuren. Geen subtiele smaken of verfijnde liflafjes, maar robuuste gerechten met eenvoudige, vertrouwde smaken. Bestaat er eigenlijk een goede vertaling voor het mooie Amerikaanse begrip "comfortfood"?

Op een herfstige dag als dit snakt mijn lijf naar een stevige pot. Vooral de Cajunkeuken uit het zuiden van de VS spreekt me dan erg aan. Het bestaat uit eenvoudige en goedkope ingrediënten en het pruttelt langzaam gaar, waardoor de smaken heel rijk zijn.

Mijn nieuwste favoriet is een vegetarische variant op de Louisiana Rode Bonen & Rijst, wat je daar in elke cafetaria schijnt te kunnen krijgen. Het is een bewerking van een recept van mijn culinaire heldin Susan V. Omdat het weliswaar eenvoudig klaar te maken is, maar erg lang moet koken is dit voor mij een echt woensdag (=parttimedag) recept en maak ik meteen wat extra's voor in de vriezer.

Recept Real Louisiana Red Beans & Rice:

Nodig:
- kidneybonen, 400 á 500 gram (luistert niet zo nauw)
- vier geperste knoflooktenen
- 1 grote ui (of 2 kleine) in kleine stukjes gehakt
- 4 selderijstengels
- 1 groene paprika in kleine stukjes
- 3 laurierblaadjes
- wat tijm en oregano naar smaak (Italiaanse kruidenmix kan ook)
- een beetje zwarte peper
- een eetlepel liquid smoke (in Nederland niet te koop, maar verstokte vegetariërs en veganisten laten het spul uit de VS overkomen om een fijne rokerige smaak aan gerechten te geven). Als alternatief kun je ook gerookte tofu of vegetarische worstjes nemen.
- En natuurlijk rijst.
Optioneel:
- een mespuntje rode peper
- een klein theelepeltje tabascosaus
- een gehakt gedroogd Spaans pepertje
(dit is voor de die-hard liefhebbers van heet eten. Probeer dit rustig uit, want het is al snel teveel!)

Werkwijze:
Als je droge kidneybonen gebruikt: laat ze eerst een nachtje weken.

- Zet de bonen vervolgens ongeveer 3 centimeter onder water.
- Breng de bonen aan de kook terwijl je de andere ingrediënten fijnhakt. Dit gaat het snelst in een keukenmachine, maar kan natuurlijk ook ambachtelijk met de hand.
- Voeg de fijngehakte ingrediënten toe aan de bonen en zet het geheel daarna op een laag pitje.
- Roer af en toe goed door en laat het geheel koken tot de bonen uit elkaar vallen tot een soort dikke prut. Mocht de boel droog vallen, doe er dan een scheutje water bij.
- Dit hele pruttel-proces kan bij gedroogde bonen een uur of 3 duren! Mocht de boel na 3 uur nog niet uit elkaar vallen, help de bonen dan een handje met een staafmixer (dit kan gebeuren als je bonen een tikje aan de oude kant zijn).
- Kook de rijst
- Bak - als je geen liquid smoke hebt - de in stukjes gesneden worstjes of gerookte tofu en kook deze op het laatst nog even met de bonenprut mee.
- Vergeet niet de laurierblaadjes eruit te vissen!

Serveer de Red Beans als een dampende saus over de rijst en geniet van de warme geuren en smaak.

Hebben jullie ook een favoriet comfortfood voor deze donkere dagen?

zelf maken: seitan (vleesvervanger)

Iedereen die weleens (een dagje) vegetarisch eet, kent tofu en tempeh als vleesvervanger. Andere bekende soorten zijn Tivall, Valess of Quorn. De laatste drie soorten bevatten overigens de nodige dierlijke toevoegingen zoals eieren en zijn daardoor niet geschikt voor veganisten. Valess spant in dat opzicht de de kroon: voor de productie van één kilo Valess is maarliefst zes liter melk nodig! Om over de gebruikte legbatterij eieren maar te zwijgen.

Mijn favoriete vleesvervanger is seitan. Het heeft een lekkere structuur en het is erg veelzijdig. Van kebab tot braadworst of sparerib, het is mogelijk met seitan. En het basisrecept voor seitan is niet ingewikkeld maar neemt wel wat tijd in beslag. Daarom maak ik het meestal in het weekend.

Wat heb je nodig?

Een grote kom
1 kilo tarwebloem
1 theelepel zout
water
2 eetlepels gemberpoeder
100 ml. sojasaus (ik heb hier ketjap gebruikt, maar da's een kwestie van smaak)
3 eetlepels tamari (ketjap en tamari kunnen evt. totaal vervangen worden door zoute sojasaus)

1. Mix de bloem en het water. Voeg genoeg water toe om er een soepel deeg van de kunnen kneden (ongeveer 500 ml.)

2. Dompel de deegbal ongeveer 5 uur onder in lauw-warm water

3. Laat het deeg in de kom, en spoel het af met afwisselend koud en warm water. Begin en eindig met koud. Houd dit vol tot het water min of meer helder is en het deeg wat rubber-achtig aanvoelt.

4. Haal het vocht uit de pan en voeg gemberpoeder, sojasaus en tamari toe aan het deeg.

5. Zet het deeg in een pan onder water en breng het aan de kook. Laat het zo'n drie kwartier á een uur koken.

6. Het basisrecept is klaar voor verdere verwerking.

Ik heb altijd wat porties seitan in de diepvries. Wel met wat kookvocht invriezen, anders droogt het uit.

Een een smakelijk recept staat bijvoorbeeld op Every Day Dish maar ik heb het deze week - weinig exotisch - gebruikt in plaats van draadjesvlees in de hachee.

zelf maken: kastanje puree

Een herfstige zondagochtend, een grote berg tamme kastanjes, een nog steeds ietwat grieperig hoofd. Deze ochtend leent zich prima om met mijn zoon de kastanjes om te toveren in een lekkere kastanjepuree (of sjieker: crème de marrons).

1. Sorteer de tamme kastanjes (vooral als er, zoals in ons geval, een paar eikels en wilde kastanjes tussen zitten. Die zijn niet lekker!)


2. Zet met een scherp mesje een kruisje in de schil van de kastanjes.


3. Een deel van de kastanjes wordt gepoft in een braadpan met deksel (20 minuten op een laag vuur) om meteen op te kunnen snoepen.


4. De rest van de kastanjes ongeveer 8 á 10 minuten laten koken


5. Pel de kastanjes door de harde buitenschil te verwijderen. Om een mooie, lichte kastanjepuree te krijgen ook de bruine binnenschil verwijderen. Ik ben daar te lui voor en laat de schil voor een deel zitten.

de gepofte kastanjes:


de gekookte kastanjes:


de gepelde kastanjes:


6. Meng 500 gram gekookte en gepelde kastanjes met ongeveer 100 ml room (in mijn geval: sojaroom) en 100 gram suiker (in mijn geval: rietsuiker) en een theelepeltje vanille-essence. Breng dit al roerend op een laag vuur aan de kook en laat 25 minuten pruttelen.


7. Pureer het mengsel met de hand of met een staafmixer, laat afkoelen et voilá: heerlijke crème de marrons voor bij yoghurt of ijs!