goede voornemens

Op oudjaarsdag voel ik me traditioneel altijd een beetje nostalgisch, om maar niet te zeggen: huilerig. De Top 2000 op de radio, voorbereidingen treffend voor de oudejaarsavond en ondertussen mijmerend over het afgelopen jaar. Ken je het nummer Eerste Helmersstraat van Acda en de Munnik? Dat gevoel dus.*

Oudjaarsdag is ook de dag van de goede voornemens. Ik was van plan om hier een strakke opsomming van goede voornemens voor 2010 neer te zetten, maar ze willen niet zo doorsijpelen. Niet omdat er niets te verbeteren valt (...), maar omdat ik - in tegenstelling tot andere jaren - Oud en Nieuw opeens absoluut niet ervaar als een afronding, gevolgd door een nieuwe start. De datum 1 januari voelt dit jaar net zo arbitrair als, pak 'm beet, 11 augustus of 6 maart. Hierdoor merk ik tot mijn verbazing dat het normale huilerige gevoel ontbreekt; dat het zelfs een beetje banaal lijkt om zo'n toestand te maken van de laatste dag van het jaar.

Oudejaarsavond 2009 wordt een avond om met een groep vrienden het leven te vieren en morgen is gewoon een nieuwe dag. Net zo speciaal als alle andere dagen met net zoveel kansen om dromen en voornemens waar te maken.

Ik wens iedereen een geweldige jaarwisseling!

* Ik zit weer op het dak, de Eerste Helmersstraat beneden
Zestien sigaretten en een zee van tijd
Als de sterren blijven hangen, blijf ik zitten waar ik zit
Ik reken af en sta bij niemand in het krijt

Ik zit hier elk jaar een keer, mijn rug tegen de muur
En denk aan wat de tussentijd mij bracht
Wie is er weg, wie kwam er bij?
Wat ik deed, deed ik het goed?
Hoe komt het, dat het leven naar me lacht?
En ik zit weer op het dak, mijn lief
Zoals elk jaar een keer
En ik dank de dag, dat ik je zag
Want daar komt het wel op neer

Ik zit weer op het dak, de Eerste Helmersstraat beneden
Al woon ik hier al zo'n zeven jaar niet meer
Elk huis heeft wel een dak
Elk jaar heeft wel een muur
En elk jaar komt zo een nacht een keer
En dit jaar was zo simpel, lief
Niemand ging er dood, jij kwam
Ik doe het leuk, einde verhaal
Nog twaalf sigaretten, maar hieronder daar slaap jij
Ik denk, dat ik de zon vannacht niet haal

Ik zit weer op het dak, mijn lief
Zoals elk jaar een keer
En ik dank de dag, dat ik je zag
Want daar komt het wel op neer

ouder worden

Vroeger vond ik dertigers niet persé oeroud, maar toch wel ernstig volwassen. Dertig leek me dan ook een mooie leeftijd om aan kinderen te beginnen. Zo kon ik alle bij elkaar gesprokkelde wijsheid over mijn nageslacht uitstorten. Het leven liep anders en inmiddels ben ik al een paar jaar "thirtysomething" en heb ik al behoorlijk grote kinderen die mij regelmatig een spiegel voorhouden. Via mijn kinderen heb ik de prachtige kans om alle belangrijke "eerste keren" opnieuw te ervaren: het eerste schoolfeest, de eerste keer op kamp, een middelbare school kiezen. Dat is mooi, maar het drukt me ook met mijn neus op de feiten: ik word ouder en ik geef (nu al!) het stokje door aan de generatie na mij.

Ouder worden wordt niet geaccepteerd in onze samenleving. Het is bijna een verzamelbegrip geworden dat staat voor zaken als verval, aftakeling, eenzaamheid, ziekte, rigiditeit. Vreemd eigenlijk, als je bedenkt dat in veel andere culturen ouderdom juist gelijk staat aan wijsheid en ervaring. Hoe kan het dan zo zijn ontstaan dat ouderdom bij ons taboe is? Dat in onze Westerse wereld een leven alleen een begin lijkt te hebben, gevolgd door een soort eindeloze middelbare leeftijd? Heeft dat alleen te maken met angst voor de dood, of is er meer aan de hand?

Ik las laatst een artikel over ouder worden, waarin werd gesteld dat wij Westerlingen onszelf slachtoffer hebben gemaakt van een lineaire tijdsbeleving. Als je tijd puur als lineair beschouwt, is de consequentie dat we in één rechte streep afstevenen op het einde; het verleden is irrelevant geworden want dat ligt achter ons.

Er is veel voor te zeggen om (weer) een meer circulair tijdsbesef te ontwikkelen. Om de wijsheid en ervaring van onze ouders en grootouders als gids te gebruiken en onze kennis aan onze kinderen door te geven. Door het verleden te begrijpen heb je waardevol gereedschap in handen om de toekomst aan te kunnen. En door eerdere generaties en hun wijsheid als een kostbaar goed te waarderen, omarmen we onze toekomstige zelf. Zo doorbreken we de cirkel waarbij ouderdom als een ongeneeslijke ziekte wordt beschouwd die bestreden moet worden met plastische chirurgie en anti-rimpelcrèmes. Want is het niet zo, dat je alleen volledig bewust in het nu kan leven als je het feit dat je ooit zult sterven volledig accepteert?

zelf maken: paddenstoelen

Een paar weken geleden heb ik met tuinpartner Carolien een workshop paddenstoelenkweken bijgewoond. Dit tot hilariteit van mijn kinderen en partner, die dachten dat ik in opleiding ging voor kabouter.

Een paddenstoelengoeroe kwam de bomvolle zaal vertellen over de geneugten van het zelf kweken en eten van paddenstoelen. In landen als Italië is het zoeken van eetbare paddenstoelen een echt familie-evenement. Het paddenstoelenseizoen kan daar dan ook niet lang genoeg duren. Nederlanders zijn fungofoben en Italianen fungofielen, aldus de paddenstoelengoeroe.

Zelf ben ik dol op paddenstoelen, maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik ze vooral uit bakjes heb genuttigd en nooit rechtstreeks uit het bos. Na de workshop kwam ik enthousiast thuis: ik zou mijn eigen olmenzwammen gaan kweken. Alle deelnemers kregen een onsmakelijk uitziend bakje broed (paddenstoelenstarter) mee naar huis om hun eerste voorzichtige schreden op het paddenstoelenpad te faciliteren.

Inmiddels leven we een week of zes later en ik kan vol trots melden dat ik mijn eerste oogst heb binnen gehaald. Het bleek al met al verbazingwekkend makkelijk. Hoog tijd om dit genoeglijke feit met de wereld te delen!

Hoe kweek je paddestoelen?

1. Voor het kweken van paddenstoelen heb je nodig: stro, een vuilniszak, spiritus, een lepel, een oud kussensloop en paddenstoelenbroed (zie 2).

2. Het kweken van paddenstoelen begint met broed. Dit is te krijgen via doorgewinterde kwekers, bij bepaalde tuincentra of online, bijvoorbeeld hier. Broed is eigenlijk niets meer dan paddenstoelenstarter.
Broed groeit, afhankelijk van de paddenstoelensoort, op hout of op ander materiaal, zoals stro. Mijn eerste kweek is op stro.


3. Om concurrentie met andere schimmels te voorkomen moet het stro eerst worden gesteriliseerd. Als een andere schimmel, die al in het stro aanwezig was, het wint heb je al het werk namelijk voor niks gedaan. Steriliseren klinkt ingewikkelder dan het is: gewoon in een oud kussensloop wat stro doen en er vervolgens een paar keteltjes kokend water overheen gieten. Ik heb er een oude slaapzak omheen gewikkeld om de boel langzaam af te laten koelen. Laat het stro in het kussensloop een nachtje uitdruipen alvorens over te gaan tot stap 4.

4. Hevel het stro met een paar (schone!) handjes per keer over van het kussensloop in een vuilniszak. Steriliseer een lepel met wat spiritus en doe tussen alle handjes stro steeds een schepje broed. Begin en eindig met stro.

5. Pers de strobaal stevig samen en knoop de vuilniszak zo strak mogelijk om het stro dicht. Prik er met een (met spiritus schoongemaakte) breinaald, schroevendraaier of satéprikker gaatjes in. Laat ongeveer twee weken in een donkere, relatief koele plaats met rust. In deze periode neemt het broed langzaam het stro over, net zolang tot de hele strobaal wit is geworden van de schimmel.

6. Nadat de schimmel de strobaal helemaal heeft "opgegeten" kan het pakket op een relatief koele plek in het licht worden neergelegd*. Omdat alle voedingsstoffen uit het stro op zijn, zal de schimmel zich willen voortplanten om te overleven. Dat gebeurt door sporen aan te maken die vallen uit - juist! - paddenstoelen. Tragisch genoeg is een paddenstoel dus eigenlijk het teken dat de schimmel op sterven na dood is.

Op plekken waar licht door de gaatjes in de vuilniszak valt, ontwikkelen zich na enige tijd minuscule witte puntjes. Het begin van een paddenstoel!


7. Als de witte puntjes eenmaal verschenen zijn, gaat het vrij snel. Iedere dag groeien ze een stukje verder, tot je een heus voorraadje paddenstoelen hebt die klaar zijn voor consumptie. Het goede moment luistert nauw: als de hoed nog naar beneden staat is de zwam nog niet goed. Met de hoed volledig horizontaal is de paddenstoel op zijn lekkerst en met een omhoog krullende hoed is hij te taai geworden.
(laatste fase van de olmenzwam, net voor de oogst)

Van de olmenzwam zijn vooral de hoedjes lekker, de stelen zijn te taai. Je kunt het roerbakken met wat knoflook, sjalotjes en groenten naar keuze voor een lekkere vegetarische wokschotel.

* als je na de donkere fase uit stap 5 de doorschimmelde strobaal halveert en de helft opnieuw mengt met gesteriliseerde stro en daarmee opnieuw de stappen doorloopt, houd je een eindeloze hoeveel stroom paddenstoelen op gang!

10 dingen uitdaging - week 6

Het is alweer even terug, maar het is gelukt: wederom tien dingen bij elkaar gescharreld! Vorige week moesten onder meer mijn kruidenkastje, de kledingkast en de voorraad verzorgingsartikelen er aan geloven.

De oogst bestaat onder andere uit kruiden die ver over de datum zijn; met name exotische dippertjes uit oude kerstpakketten. Omdat we de komende tijd logees krijgen die een paar dagen in ons huis bivakkeren wilde ik graag wat extra kastruimte in de slaapkamer creëren en dat is gelukt!

De oogst:
- een paar kruidenmengsels met als uiterste houdbaarheidsdatum 2004 en 2006. Weggegooid.
- wat overtollige kerstspullen. Meegegeven aan school, wat beschadigd is weggegooid.
- vergeten kleding: een appelgroen vest (erg synthetisch, heeft nooit lekker gezeten), een te klein hemdje (te heet gewassen), een spijkerbroek in wortelmodel (jaren '80). Textielbak.
- kinderkleding die te versleten is om nog een doel te dienen. Weggegooid.
- een carnavalspak van mijn zoon van ongeveer 4 maten geleden. Marktplaats.
- oude wasmachine die nog in de garage stond. Marktplaats.
- een paar onduidelijke, oude cosmeticaproducten: gezichtscrème van minstens 3 jaar oud, onbekende shampoo, monstertjes van de drogist ver over de datum. Bleken in mijn kledingkast te liggen. Weggegooid.
- een spel voor beginnende lezertjes. Marktplaats.
- de hamsterkooi van wijlen Hummer. Geen voornemens tot een nieuwe hamster, dus: Marktplaats.

Alhoewel de intervals van mijn 10-dingen-uitdaging steeds langer worden, blijf ik dapper doorgaan in 2010. Mijn huis is dit jaar al zo leeg geworden dat we één kast hebben kunnen verkopen! Daarnaast hebben Marktplaats en Bol.com ons dit jaar enkele honderden euro's opgeleverd en ook dat is natuurlijk mooi meegenomen.

minder eten

In januari barst het dieetseizoen los. De Allerhande, die met kerst nog droop van de calorieën, zal in het volgende nummer waarschijnlijk in het teken staan van lichte menu's. Niet alleen in december, ook in de rest van het jaar eten we te veel. We werken gedachteloos pizza's, zakken chips of pakken koekjes weg, gewoon omdat het er is. Veel van onze welvaartsaandoeningen hangen direct samen met ons eetgedrag en dat is eigenlijk ook niet vreemd. Ik kan me niet voorstellen dat ons lichaam bedoeld is om zittend de dag in door te brengen, het ondertussen vullend met voedsel dat niet meer te herkennen is als iets dat ooit in de natuur heeft gegroeid.

Een goed voornemen dat ik voor het komende jaar heb is om simpelweg minder te eten. Ik lijd niet aan overgewicht, maar ik heb wel een grotendeels zittend beroep en beweeg vanwege mijn hardnekkige blessure te weinig. Ik ben er niet op uit om af te vallen, maar wel om bewuster te eten. En daarmee bedoel ik in dit geval een keer niet biologisch, vegetarisch en vitaminerijk, maar: ik wil me weer bewust zijn van het feit dat ik eet.

Het gebeurt me te vaak dat ik op het werk diep geconcentreerd mijn lunchpakket zit weg te werken en pas achteraf merk dat de broodtrommel leeg is. Of dat ik gedachteloos voor de tv iets zit weg te snacken wat ik niet eens geproefd heb. Ik heb geen hongersignaal gehad en eigenlijk ook geen verzadigingssignaal. Niet alleen ontwen je daarmee je lichaam aan te geven waar het behoefte aan heeft, maar het betekent ook dat je simpelweg teveel consumeert. Minder consumptie betekent minder uitputting van bronnen en minder vervuiling door productie en transport. En het is in dit geval nog gezonder ook.

Geen dieetgoeroes of -boeken met ingewikkelde recepten voor mij: gewoon mijn bord minder vol scheppen en stoppen met eten voordat ik vol zit. Wie doet er mee?

kerst

Ik ben in verband met kerst een paar dagen op pad. Ik wens jullie en jullie dierbaren een sprankelend, warm en mindful kerstfeest. Geniet er van!

gasten

Toen ons huis nog erg rommelig was en wij als gezin leden aan een milde vorm van CHAOS (=Can't Have Anyone Over Syndrome), was het ondenkbaar dat we ooit zoveel genoegen zouden hebben in het ontvangen van gasten. Door ons huis steeds netjes genoeg te houden om warm en uitnodigend te voelen zonder klinische toonzaal te worden, is een onverwachte nieuwe wereld voor ons open gegaan.

Een paar weken geleden besloten we voor oud en nieuw, wat we meestal gewoon met ons gezinnetje vieren, een paar vrienden met hun kinderen uit te nodigen. Kort daarna kwam het bericht dat mijn broer en schoonzus, die dan over zijn uit Amerika, graag aan zouden sluiten. Gisteren kregen we een verzoekje of een vriend uit Abu Dhabi en een vriendin uit Parijs rond oud en nieuw een paar dagen bij ons mogen komen logeren. Dat zet de teller op twaalf gasten van verschillende nationaliteiten en waarschijnlijk komt daar nog wel wat bij.

Nog altijd brengt het vooruitzicht van gasten die een aantal dagen bij ons intrekken wat geregel met zich mee. Ons huis is niet groot en ook zeker niet smetteloos. Maar het vooruitzicht om vrienden of familie voor korte of iets langere tijd in ons huis te ontvangen maakt dat ik met een nieuwe blik naar mijn omgeving kijk. Ik wil graag het veilige, warme, gezellige nestgevoel, dat het huis voor mijn gezin heeft, ook op gasten overbrengen.

Gastvrijheid gaat volgens mij vooral om kleine dingen: zorgen voor een mooi, schoon, opgemaakt bed met wat prettig leesvoer ernaast. Een stapeltje strak opgevouwen handdoeken op het bed. Een paar lege planken in de kast zodat gasten niet uit een koffer hoeven te leven. Een nette badkamer waar ze zich op kunnen frissen. Een hapje en drankje om mee op adem te komen.

Maar natuurlijk gaat het er uiteindelijk om dat een gast zich welkom voelt. En dat zit hem niet in een checklist die afgewerkt moet worden, maar in een oprechte warme ontvangst. In het overbrengen van een welgemeend "mi casa es su casa" gevoel. Gun je gasten om mee te draaien in je gezin en af en toe een klusje op te pakken. Maar gun ze vooral ook de kans om zich even af te zonderen of dingen op zichzelf te doen, zodat het voor alle partijen prettig blijft.